جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

این نوشته به بررسی و نقد تئودیسه دفاع از اختیار می‌پردازد. نظریه ای که مسئولیت شرور اخلاقی را بر عهده انسان می‌گذارد و با تاکید بر آزادی اراده، وجود شرور اخلاقی را با باور به خدای قادر مطلق و خیرخواه محض توجیه می‌کند. آگوستین و پلانتینگا از جمله مدافعان و قائلان به این دیدگاه هستند که معتقدند آزادی انسان هرچندبا رنج و شرور همراه است، اما امکان ظهور و وجود فضایل اخلاقی و معنوی را فراهم می‌سازد. در این مقال، با تحلیل سفر پیدایش در کتاب مقدس، و دیدگاه سنتی با نقدهای معاصر که ترکیبی از دیدگاه‌های فلسفی و کلامی و اخلاقی است،محدویت‌های این تئودیسه نشان داده می‌شود: از جمله معضل توجیه و تبیین شدت و حدت شرور تاریخ بشر، تناقض و تعارض میان علم وقدرت مطلق و خیوخواهی خداوند و آزادی انسان ، و وابستگی این نظرگاه به روایت هبوط آدم و حوا. البته به نقدهای ارائه شده پاسخ داده شده است.

یکی از دیدگاه‌های منحصر به فرد زبان دین رویکرد ایان توماس رمزی، اسقف و فیلسوف دین آکسفورد دهة 50 میلادی، است. مقالة حاضر به روش توصیفی و تحلیلی به بررسی دیدگاه زبان دین ایان توماس رمزی پرداخته و عمدة مباحث آن دو موضوع است؛ یکی تبیین و توصیف معرفت زبان دین ایان توماس رمزی و دوم زبان سخن گفتن رمزی از خداوند و توجیه گزاره‌های الهیاتی. ایان رمزی دربارة زبان دین معتقد به نوعی تجربة دینی است؛ یعنی با توصیف عبارات و کلمات الهیات می‌توان به امری ماورای تجربی دست یافت. رویکرد معرفتی رمزی دفاع از آموزه‌های دینی در برابر موضع انتقادی آنتونی فلو و آیر مبنی بر ابطال‌ناپذیری و بی‌معنایی گزاره‌های دینی بود. در نتیجه معتقد بود کلمات زبان دین و گزاره‌های دینی همچون گزاره‌های علمی می‌توانند دربردارندة معنا و در موقعیت خاصی حاوی مکاشفه و از نوع تجربة منحصر به فرد باشند. مهم‌ترین مسائل و دغدغه‌های ایان رمزی جایگاه تجربی بخشیدن به زبان دین، درک کاربرد معنایی کلمات، کشف امور واقع جهان با مدل‌سازی و به‌کارگیری استعاره در روش فهم زبان الهیاتی بود.

لازمۀ پذیرش یک سیستم فکری، انسجام و سازگاری در آموزه‌های معرفتی است. یکی از مسائلی که ابوالعلا معری شاعر اندیشمند عرب به آن می‌پردازد، روح و جسم و سرنوشت روح بعد از مرگ تن است. نگاه نخست او به پیروی از ویژگی عقل‌گرایانه‌اش، رویکردی شک‌گرایانه همراه با احساس بدبینی به مسئلۀ حیات روح بعد از مرگ است؛ اما در نگاه دوم، وی با رویکردی دینی به این مسئله می‌پردازد که طبعاً به آموزۀ حیات بعد از مرگ ایمان دارد و تسلیم اوامر الهی در‌این‌باره است. وی با چشم‌اندازی دینی و ایمان‌گرایانه، به واسطه خوف از خدا و پشیمانی از گناه و حسرت در هنگام مرگ، سرانجام از رأی و عقیده خود روی برمی‌تابد. این مقاله در‌صدد تبیین نقش احساسات و عواطف در رسیدن به باورهاست.

کیت وارد یکی از فلاسفة دین است که موضوع خدا و رابطه‌اش با جهان و شرور موجود در آن را بررسی کرده است. او در تبیین دیدگاه خود، ابتدا مفهوم خدا را بررسی می‌کند که وجودش ضروری است. وصف ضروری خدا که البته قدرتمند و خیرخواه محض است، مستلزم آفریدن جهان از عدم است که با انجام این عمل، به جهان ارزش و زیبایی می‌بخشد؛ جهانی که موجودات آن باید مستقل و نامتعیّن باشند. اما لازمۀ این اوصاف جهان، یعنی آزادی و استقلال، وجود شرور در آن است؛ به این معنا که چنین جهانی نمی‌تواند فاقد امکان شرور و درد و رنج باشد. البته، او باور دارد در جهان دیگر (حیات پسین)، انسان‌ها به سعادت جاودانه می‌رسند و شرور از بین می‌روند. انتقادهایی بر دیدگاه کیت وارد وجود دارند؛ اینکه خدای قادر و خیرخواه نباید شرور را تجویز کند و استقلال جهان نیازی به رنج ندارد و خداوند می‌تواند جهانی مستقل و عاری از رنج بیافریند. حتی اگر استقلال برای جهان بااهمیت باشد، ارزش این همه رنج را ندارد و اگر موجودات جهان واجد استقلال کمتری بودند، بهتر بود.

در این نوشته به بررسی و نقد نظریه مولفه های ایمان گرایی کیرکگور پرداخته می شود گفته خواهد شد که ایمان گرایی کیرکگور مبتنی بر حفظ ایمان علی رغم عقل است. یعنی انسان می تواند بر ضد یک مدعا دلیل آفاقی و عینی داشته باشد و در عین حال به آن، ایمان داشته باشد. به نظر او ایمان آوردن یک امر اختیاری است.و دینداری باید مبتنی بر خطر و جهش ایمانی .در این نوشته به بررسی و نقد نظریه مولفه های ایمان گرایی کیرکگور پرداخته می شود گفته خواهد شد که ایمان گرایی کیرکگور مبتنی بر حفظ ایمان علی رغم عقل است. یعنی انسان می تواند بر ضد یک مدعا دلیل آفاقی و عینی داشته باشد و در عین حال به آن، ایمان داشته باشد. به نظر او ایمان آوردن یک امر اختیاری است.و دینداری باید مبتنی بر خطر و جهش ایمانی در این نوشته به بررسی و نقد نظریه مولفه های ایمان گرایی کیرکگور پرداخته می شود گفته خواهد شد که ایمان گرایی کیرکگور مبتنی بر حفظ ایمان علی رغم عقل است. یعنی انسان می تواند بر ضد یک مدعا دلیل آفاقی و عینی داشته باشد و در عین حال به آن، ایمان داشته باشد. به نظر او ایمان آوردن یک امر اختیاری است.و دینداری باید مبتنی بر خطر و جهش ایمانی

هدف از این نوشته، بررسی و نقد نظریه معروف شر از لوازم وجود خیر در جهان است در پاسخ به شبهه ماندگار و دیرپای مساله شر است. این دیدگاه در پی اثبات این است که برای نیل و تحقق خیرها در عالم، چاره‌ای جز تحمل شرور و درد و رنج‌ها نیست و خداوند جهان را این‌گونه ساخته است. یکی از مهم‌ترین منتقدان این نظرگاه، دیوید هیوم است که معتقد است خدایی که قادر مطلق وخیرخواه محض است و خودش خالق نظام و قوانین طبیعت است، چرا آن را به گونه‌ای نساخته است که بدون شر یا حداقل بدون شرور عظیم، خیر محقق شود. طبق این نقد،خداوند به اصطلاح، در برابر کار انجام شده قرار نگرفته است. به عبارت دیگر، چرا خدا از نظام وسیله و هدف که مختص به انسان است استفاده می‌کند. به نظر می رسد دیوید هیوم صفا خیرخواهی و مصلحت اندیشانه خدا را در نظر نگرفته است .کلید واژه: خدا، قدرت مطلق، خیر محض، خیر، شر

یکی از دیدگاه های منحصر به فرد زبان دین، رویکرد ایان توماس رمزی اسقف و فیلسوف دین آکسفورد دهه 80 میلادی است. رویکرد معرفتی ایان رمزی استفاده از روش تجربه گرایی منطقی برای دفاع از آموزه های دینی در برابر موضع انتقادی آنتونی فلو و آیر مبنی بر ابطال ناپذیری و بی معنایی گزاره های دینی بود. از نظر رمزی برخی اصول تجربه گرایی منطقی که اصرار بر شواهد تجربی در معرفت شناسی دارد، می تواند آموزه ها و اعتقادات دینی ما را احیا کند و منافات با توجیه باورهای دینی ندارد. روش تجربه گرایی مدلها و معیارهایی را در اختیار ما قرار می دهد که می توان با بسط آن به تجربه دینی دست یافت. از این رو روش سخن گفتن با خداوند را می توان در روش غیرتوصیفی و مکاشفه ای جستجو کرد و تجربه از نوع دیگر را برای توجیه گزاره های دینی مفید یافت. مبانی معرفت شناختی ایان رمزی درباره زبان دین مبتنی بر تجربه دینی است؛ در زبان دینی سوق یافتن به تجربه دینی شواهدی را در اختیار ما قرار می دهد که می تواند باورهای دینی را توجیه نماید. از سوی دیگر شناخت مبانی زبانی می تواند برای مسائل الهیات راه حل بدیعی ارائه کند و چالش های بی معنایی زبان دین را برطرف سازد. رمزی برای چالش بی معنایی زبان دین و رفع مشکلات معرفتی اش لازمه دستیابی به تجربه دینی را در خلق «موقعیت های بصیرت بخش» می بیند که می تواند لحظه ی شخص را از امور روزمره به امر ورای تجربی بکشاند. موقعیت هایی که در تجربه روزمره قدرت برانگیختن مکاشفه دارند، می تواند بعد عمیقی گرفته و حاکی از امور وراحسی باشد. در این صورت می توان در چنین موقعیتهایی مکاشفه را با استعاره «پرتو نوری شروع به تابیدن کرده» و یا «یخی شکسته» و... برای توجیه باورهای دینی بکار برد. از سوی دیگر رمزی همانند دانشمندان علوم طبیعی، با مدل سازی دینی جریانی را برای لحظه ای بصیرت فراهم می کند. دانشمند از توصیف و بررسی کیفیات شیء به اسرار و ناشناخته های آن پی می برد و در لحظه ای که چیزی دریافت شد، حکایت از آن دارد که رازی از ماهیت اشیا آشکار شده است. به همین سبب رمزی مدل را در گزاره های دینی لازمه کشف و آشکارسازی امور متافیزیکی لحاظ می کند. با توجه به روش، مبانی و لوازم معرفتی زبان دین رمزی، مهترین اشکال بر وی اینست که آن چیزی که آشکار شده چیست. آیا می توان آن را تجربه خداوند نهاد یا خیر. تجربه خداوند با زبان غیرتوصیفی رازآلود است و خلق موقعیت ها می تواند باعث تجربه از چیزی شود که دقیقا نمی دانیم چیست. اگر سه شق سخن گفتن(اشتراک لفظی، اشتراک معنوی و مدل تمثیلی) نزد رمزی از خداوند را در نظر بگیریم، وی به نوعی بر زبان توصیف یافته تاکید دارد و زبان مبتنی بر اشتراک لفظی را یادآوری می کند. تاکید بر بیان زبان غیرتوصیفی و برانگیزاننده ای به خاطر اینست که خداوند از طریق مکاشفه درک شود که بر مبنای نسبی گری در فرهنگ های مختلف می تواند متفاوت به نظر رسد. هدف رساله حاضر تحلیل و بررسی و نقد دیدگاه زبان دین ایان توماس رمزی به نگارش درآمده که عمده مباحث اش شامل دوموضوع خواهد بود؛ اولا تبیین و توصیف معرفت زبان دین و ثانیا؛ زبان سخن گفتن رمزی از خداوند و توجیه گزاره های الهیات. مهمترین مسائل پیش روی رمزی جایگاه تجربی بخشیدن به زبان دین، کشف امور واقع جهان با مدل سازی و بکارگیری استعاره جهت فهم زبان الهیات بود. در نتیجه معتقد بود کلمات زبان دین و گزاره های دینی همچون گزاره های علمی می توانند دربردارنده معنا و در موقعیت خاصی مکاشفاتی را آشکار سازند.

ایمان‌گرایی ویتگنشتاین مبتنی بر این‌است که ایمان، با فقدان دلیل سازگار است، یعنی انسان می‌تواند دلیل نداشته باشد، اما ایمان داشته باشد. به‌عبارت دیگر، او به نوعی تقدم ایمان بر تعقل و استدلال قائل است. در ایمان‌گرایی ویتگنشتاین، بحث در این‌است که اساساً، ابتدا باید ایمان حاصل آید تا بعد، انسان بتواند تعقل کند. او با طرح بازی‌های زبانی، می‌گوید: ایمان آوردن یک بازی زبانی خاص و عملی است که در متن حیات دینی می‌روید. همچنین به نظر او، مؤمنان تصاویر دینی در پیش‌زمینه خود دارند که حیات دینی آنها را میسر می‌سازد. البته این تصویر، حاصل ورزه و فعالیت است، نه استدلال و دلیل.

در این نوشته، به مسأله شر که مصداق آن ویروس کرونا است با تأکید بر اندیشه‌های دیوید گریفین پرداخته می‌شود. گریفین، شر در جهان از جمله کرونا را ناشی از این می‌داند که خداوند، جهان آفرینش را نه از عدم محض، بلکه از ماده اولیه‌ای گه قدرت ذاتی دارد و شر موجود در جهان ناشی از آن است، آفریده است. علاوه بر این، او با تأکید بر قدرت ذاتی خود تعین‌بخشی در موجودات واقعی از ریز تا درشت، قدرت خداوند را اشتراکی می‌داند، به نوعی که آنها ممکن است در برابر قدرت خداوند، مخالفت و مقاومت بورزند که این امر، موجب پیدایش شر [کرونا] در عالم می‌شود. طبق این نظرگاه، کرونا، ویروسی است که دارای قدرت ذاتی است و بر موجودات دیگر تأثیر می‌گذارد و در مسیر امکان واقعی خودش عمل می‌کند. در این نوشته، به مسأله شر که مصداق آن ویروس کرونا است با تأکید بر اندیشه‌های دیوید گریفین پرداخته می‌شود. گریفین، شر در جهان از جمله کرونا را ناشی از این می‌داند که خداوند، جهان آفرینش را نه از عدم محض، بلکه از ماده اولیه‌ای گه قدرت ذاتی دارد و شر موجود در جهان ناشی از آن است، آفریده است. علاوه بر این، او با تأکید بر قدرت ذاتی خود تعین‌بخشی در موجودات واقعی از ریز تا درشت، قدرت خداوند را اشتراکی می‌داند، به نوعی که آنها ممکن است در برابر قدرت خداوند، مخالفت و مقاومت بورزند که این امر، موجب پیدایش شر [کرونا] در عالم می‌شود. طبق این نظرگاه، کرونا، ویروسی است که د

مسئلة خیرخواهی خدا و ارتباط آن با مسئلة شر یکی از دغدغه‌های جدی دیوید گریفین بوده است. او معتقد است بر خلاف تصور مشهور، خیرخواهی خداوند باعث وجود شر در جهان می‌شود، به این صورت که خدای خیرخواه و خلاق، جهان را به‌سمت تجربة ارزش‌های برتر و مهیج ترغیب می‌کند تا جهان از حالت ایستایی و رکود خارج شود. اما این هدف او وجود شر در جهان را در پی دارد، زیرا هر موجودی در راستای دست‌یابی خدا به هدف الوهی خیر برتر برای جهان، دارای قدرت خودتعین‌بخشی است و این امر خطر امکان وجود شر را به‌دنبال می‌آورد. در نظرگاهی دیگر، گریفین بر این باور است که خدایی که با چنین شروری مواجه می‌شود، شریک درد و رنج‌های انسان‌هاست و صرفاً ناظر شرور عالم نیست. مقالة پیش رو، با روش تحلیلی و استدلالی، به این نتیجه رسیده که دیدگاه گریفین به‌دلیل ناچیز شمردن خیر اخلاقی به‌خاطر خیر زیبایی‌شناختی و کثرت شر موجود در جهان ـ‌ناشی از خدایی که قادر مطلق نیست‌ـ قابل دفاع نیست.