جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

یکی از دلائل اعجاز قرآن کریم بیان ادیبانه و هنرمندانه معانی و مفاهیم والا در قالب علم بلاغت است. بیان دل‌نشین آیه‌ها، تعبیرهای زیبا و لطیف و خودنمایی صنایع ادبی و بلاغی در آن، به این کتاب آسمانی جلوه و طراوت خاصی بخشیده است.‌ قرآن کریم در سطح بسیار بالایی از سبک‌های بیانی گوناگون بهره جسته است، که در زمان نزول قرآن و قبل از آن در ادبیات عرب بی‌سابقه بوده است. همین امر، سبب شده است که این کتاب آسمانی از نظر اسلوب و بیان معجزه باشد و نظر بسیاری از ادیبان را به خود جلب نماید. علمای بیان از جمله پژوهشگرانی هستند که در خلال پژوهش‌های خود، به بررسی زیبایی بعضی از آیات قرآن پرداخته‌اند و دستاوردهای آنان مورد استفاده مترجمین قرار گرفته است، تا آنها با دریافتن زیبایی‌های تصاویر بیانی آیات، راه درک و فهم معانی و مفاهیم قرآن را برای مشتاقان و پژوهشگران غیر‌عرب‌زبان هموار کنند. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف بررسی صور بیان در جزء سوّم قرآن کریم و دریافتن غرض بیانی و تأثیر آن در ترجمه با روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است. توجه به این صور بیان ترجمه را به مقصود اصلی نزدیک می‌کند، از این‌رو برای رعایت زیبایی کلام، اجزاء و ارکان صور بیان نباید به وضوح در ترجمه نمایان شود و شایسته است در ترجمه به زبان فارسی از عباراتی که گویای غرض بیانی هستند؛ از جمله اضافه تشبیهی، ترکیب وصفی و استعاری استفاده به عمل آید تا زیبایی صور بیان حفظ گردد. گاه نیز لازم است که توضیحاتی کوتاه در خلال ترجمه، ذکر شود تا مراد و مقصود خداوند در کاربرد این تصویرها بر مخاطب آشکار گردد.کلمات کلیدی: قرآن کریم، بلاغت، صور بیانی، ترجمه جزء سوّم قرآن کریم

عنوان این پایان‌نامه «حکمت درقرآن کریم (حدود، آثار و کاربردها)» است. مفهوم حکمت یکی از مفاهیمی است که انسان‌ها را در طول اعصار مختلف به خود مشغول داشته و در صدر مفاهیم همه تمدن‌های بشری در سرتاسر دنیا بوده و هر یک از دیدگاه خود به آن پرداخته‌اند زیرا از دیرباز تا کنون حکمت، خواسته مهم همه خردمندان بوده است. این پژوهش قصد دارد وجود حکمت در قرآن کریم وسنت نبوی، سخنان علما و حکیمان را نشان داده و تأملی بر معانی حکمت‌های قرآن و وصایای اهل بیت (ع) داشته و مخاطبان را به آموختن حکمت و به کاربردن آن ترغیب کند. قرآن کریم انواع مختلف و نمونه‌های منحصر به‌فردی از حکمت را در خود جای داده است. قرآن کریم مبانی حکمت را در چندین سطح مختلف نظری، علمی، شخصی و اجتماعی آورده و نیز مفهوم حکمت حجم زیادی از میراث روحی عرب را به خود اختصاص داده است. حکمت در قرآن، سنت نبوی و فرهنگ‌لغت‌های زبان عربی آمده تا دانش و تجارب آنان را نشان دهد، همچنین پژوهشگران به صورت گسترده، حکمت در میراث عرب را بررسی کرده‌اند. روش تحقیق این پژوهش، موضوعی، کتابخانه‌ای و میدانی است تا وجود حکمت در قرآن کریم را اثبات کند و نشان دهد پیامبر (ص) الگوی خوبی برای علما و حکیمان هستند زیرا در همه امورشان جانب حکمت را رعایت کرده‌اند. همچنین این پژوهش تأیید می‌کند که غرب از منابع حکمت اسلام استفاده کرده و مصادیق و مفاهیم آن را توسعه داده تا به دانشی برسد که به وسیله آن جهان را رهبری نموده و همه را وادار به پذیرش جهانی‌شدن کند. کسب حکمت با تفکر، تقلید، تجربه و تمرین امکان‌پذیراست.

پیوست در منابع دیجیتالی

تفسیر متون دینی و کشف لایه های پنهان آن، امری ضروری است. این امر شامل کشف چند معنایی در عبارت‌های قرآن کریم و کتاب مقدس ، نیز می شود از جمله عباراتی که با این دید می توان آن را بررسی نمود، "ذبح عطیم" است که می تواند مصادیق تاویلی – در ادیان توحیدی- به خود اختصاص دهد. اما کدام تاویل به واقع نزدیکتراست. مقاله‌ی حاضر به روش توصیفی ـ تحلیلی با تأمل و تدبر در روایات اهل بیت (ع) و متن کتاب عهدین (تورات و انجیل) بیان می کند: امروزه می‌توان نمونه‌هایی از رویکرد تیپولوژی را در کتاب مقدس و قرآن مشاهده کرد مانند: آیه‌ی «ِذِبْحٍ عَظِیم» که کتاب مقدس در ظاهر مراد از آن را حضرت اسحاق (ع) معرفی می‌کند و مسیحیت آن را نشانه و علامتی برای حضرت عیسی (ع) می‌دانند که ذبیح حقیقی حضرت مسیح است. اما در روایات اهل بیت (ع) مراد واقعی از ذبح عظیم، حضرت سیدالشهداء (ع)، سبط پیامبر اسلام (ص)، امام حسین (ع) است که در روز عاشورا به کمال رسیده و معنای واقعی خویش را یافته است.

مفسران فریقین ذیل آیۀ "اَلْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ..." (مائده/ 3) در گذر تاریخ، دیدگاه‌‌‌‌‌‌های مختلفی مطرح کرده‌­اند که بعضی هم‌پوشانی داشته و بعضی به‌­طور کامل متمایزند. با بررسی آرای تفسیری، گاه مشاهده می‌­شود که یک نظر تفسیری با اقبال بیشتری مواجه شده و در برخی قرون اوج گرفته و درمقابل، دیدگاه دیگری تضعیف شده است. در این میان، مفسرانی نیز وجود دارند که برخلاف جریان‌‌‌‌‌‌های تفسیری زمانه، حتی متمایز از رویکردهای مکتبی خود، نظری را برجسته کرده‌‌‌‌‌‌‌اند. تأمل در این نوع مواجهۀ مفسران با آیه یادشده، ضرورت انجام پژوهشی دقیق با رویکردی کمّی و سپس کیفی­‌سازی نتایج برای فهم آرای تفسیری را دوچندان می­‌سازد. پژوهش حاضر به چگونگی ارتباط میان حجم اقوال مفسران و فرازوفرودهای تاریخ پاسخ داده است. یافته‌‌‌‌‌‌های پژوهش از وجود ارتباطی معنادار میان نوسانات مقیاس حجمی اقوال مفسران و تحولات تاریخی عصرشان حکایت دارد؛ ازاین‌­رو بسته به شرایط حاکم بر جامعه، اقوال مفسران با رویکردهای متفاوتی ازجمله سکوت، تقیه، رشد مباحث تفسیری و ... مواجه بوده است. توضیح مطلب اینکه برای نمونه در دوره‌­های بحرانی و جنگ مانند حملۀ مغول یا دورۀ سلاجقه، فرصت مباحثات علمی فراهم نبوده و آثار تفسیری کم­رنگ شده است؛ اما در زمان قدرت سیاسی هریک از دو گروه افزون بر افزایش حجم تفاسیر، مفسران در مقام نقد و پاسخ­‌گویی به نظرات گروه مقابل برآمده‌­اند؛ مانند دورۀ ایلخانان و صفویه که حجم تفاسیر شیعه دربارۀ ولایت امیرالمؤمنین علی(ع) به‌علت موقعیت اجتماعی و سیاسی رشد محسوسی داشته است.

یکی از ابعاد مهم و متفاوت مطالعات امروزی در حیطه انسان‌شناسی، توجه به مقوله تربیت، هویت و بخش وجودی انسان است. چراکه زندگی شخصی و اجتماعی هرکسی تحت تأثیر هویتش قرار می‌گیرد. از سوی دیگر جستجوی آگاهانه و اکتشافی هویت و ابعاد گوناگون آن پدیده‌ای جدید است. یافته‌ها نشان می‌دهد که با شناخت جایگاه و نقش هویت دینی می‌توان به یکی از مؤلفه‌های اساسی تمدن که نقش بسزایی در تکوین هویت انسانی دارد، دست‌یافت. بررسی تغییرات اجتماعی و توسعه یافتن جوامع کنونی؛ ضرورت شناخت ابعاد و مؤلفه‌های مهم و مؤثر بر هویت‌یابی و شناخت عنصر تربیت را بیش‌ازپیش به اثبات می‌رساند. آینده برای انسان چهره‌ای گنگ دارد؛ اما برنامه‌ریزی و آینده‌نگری، توجه و شناخت نسبت به آن ضروری است. اکثر انسان‌هایی که به سعادت و خوشبختی خویش می‌اندیشند؛ در زندگی‌شان با برنامه پیش می‌روند، آنان اغلب بر روی عواملی که بر بینش آن‌ها نسبت به آینده تأثیر می‌گذارد؛ دقیق می‌شوند تا بتوانند با بینشی صحیح نسبت به آینده، به نتایج مطلوب برسند. پژوهش حاضر درصدد است تا با روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از روش تحلیل متون و اسناد کتابخانه‌ای به بررسی آیات قرآن کریم پرداخته است. نتایج این اثر نشان می‌دهد که مبانی خداشناسی، انسان‌شناسی و جهان‌شناسی در شکل‌گیری و تثبیت هویت دینی مؤثر بوده و از سوی دیگر عوامل مهمی مانند ایمان به خدا، باور به آخرت، تفکر، داشتن هدف، مشورت طلبی، تاریخ نگری و... سبب تقویت آینده‌نگری می‌گردد.