جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

فارسی  |   العربیه  |   English  

در تلگرام به ما بپیوندید

کتابخانه مجازی الفبا
کتابخانه مجازی الفبا
پایگاه جامع و تخصصی کلام و عقاید و اندیشه دینی
جستجو بر اساس ... همه موارد عنوان موضوع پدید آور جستجو در متن
: جستجو در الفبا در گوگل
جستجو در برای عبارت
مرتب سازی بر اساس و به صورت وتعداد نمایش فرارداده در صفحه باشد جستجو
  • تعداد رکورد ها : 2809
آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی - مرجئه
نویسنده:
رضا برنجکار
نوع منبع :
مقاله , مدخل اعلام(دانشنامه اعلام)
منابع دیجیتالی :
کلیدواژه‌های اصلی :
چکیده :
چکیده: 1 - کلمه ارجاء دو معنی دارد: تأخیر انداختن و امید دادن. اطلاق این نام به معنای نخست بر گروهی خاص به دلیل آن است که آنها رتبه عمل رامؤخر از رتبه ایمان و خارج از آن دانستند، و اطلاق آن به معنای دوم به این دلیل بود که آنها به گناهکاران امید بخشیده شدن می دادند، چون معصیت را برای ایمان مضر نمی دانستند. 2 - مرجئه به چندین فرقه و مذهب مختلف اطلاق شده که برخی جنبه سیاسی و برخی جنبه کلامی دارند. 3 - اولین گروه از مرجئه در قرن اول هجری در جریان شورش بر علیه عثمان پیدا شدند که می گفتند قضاوت درباره حق و باطل بودن عثمان و علی علیه السلام را باید تا روز قیامت به تأخیر انداخت. این اعتقاد آنها در مقابل این اعتقاد خوارج نخستین است که علی علیه السلام و عثمان را کافر می دانستند. 4 - گروه دیگری از مرجئه که در اصل گروهی سیاسی بودند قائل به تبعیت از حاکم وقت ولو معاویه و یزید بودند و همه اهل قبله را مؤمن و مسلمان می دانستند و خواهان قطع جنگ و خونریزی بودند. 5 - به دنبال این عقاید سیاسی، برخی برای توجیه دینی ارجاء سیاسی به فکر یافتن مبانی کلامی آن بر آمدند و به این ترتیب ارجاء کلامی پیدا شد. آنها رتبه عمل را متأخر از ایمان می دانستند. 6 - همانند مقابله مرجئه با خوارج در آرای سیاسی، در آرای کلامی هم مرجئه در نقطه مقابل خوارج قرار دارند. عقاید کلامی این دو گروه، بیان دو نقطه افراط و تفریط در باب ایمان و کفر است. یکی فاسق را کافر و مستحق قتل می داند و دیگری ایمان او را مساوی ایمان انبیا و اولیا و صالحین می داند.
آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی - خوارج
نویسنده:
رضا برنجکار
نوع منبع :
مقاله , مدخل اعلام(دانشنامه اعلام)
منابع دیجیتالی :
چکیده :
چکیده: 1. خوارج به معنای عام جمع خارجی به معنای شورشی است و معنای خاص به کسانی گفته می شود که در جنگ صفین در مقابل امام علی علیه السلام شوریدند. به آنها مارقین هم گفته می شود. 2 - مهمترین اعتقاد خوارج این است که مرتکب کبیره را کافر می دانستند. این اعتقاد لوازم کلامی مهمی دارد. 3 - خوراج فرقه های متعددی دارند که مهمترین آنها عبارت اند از: الف) محکمة الاولی: که همان شورشیان در مقابل امام علی علیه السلام هستند. آنها به کافر بودن گناهکار قائل بودند. ب) ازارقه: پیروان نافع بن ارزق است. آنا مخالف خود را مشرک و کافر می دانستند، و کشتن آنها را مباح می شمردند و خلود آنان در جهنم معتقد بودند. ج) نجدات یا نجدیه: پیروان نجدة بن عامر حنفی هستند. آنها جاهل به فروع دین را معذور می دانند. به نظر آنها تنها گناهانی که شخص بر آنها اصرار ورزد موجب کفر و شرک است. د) صفریه: به پیروان زیاد بن اصفر گفته می شود. آنها کشتن اطفال و زنان مخالف خود را جایز نمی دانند. درباره کافر و مشرک بودن گناهکار چند نظریه میان آنها پیدا شده است. ه) اباضیه: مؤسس این فرقه عبدالله بن اباض است. آنها معتدل ترین فرقه خوارج و تنها فرقه ای هستند که امروزه در برخی مناطق باقی مانده اند. آنها مرتکب کبیره را موحد دانسته، قتل او را روا نمی دانند و معتقدند که کفر مرتکب کبیره کفر نعمت است نه کفر ملت و دین.
دانشمندان و کتاب‌های شیعه در مکّه مکرّمه (در قرن یازدهم هجری قمری)
نویسنده:
حسین واثقی
نوع منبع :
مقاله , مدخل آثار(دانشنامه آثار) , مدخل اعلام(دانشنامه اعلام) , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
چکیده :
حضور برجسته دانشمندان شیعه در نیمه اول قرن یازدهم هجری در مکه معظمه، از مسائل قابل توجهی است که جا دارد، هرچند به‌طور فشرده و مختصر، بدان پرداخته شود. چنین بر می‌آید که در آن زمان، عالمان شیعه مهاجر ایرانی و لبنانی، در مکه حضوری چشم‌گیر داشته‌اند و با آزادی نسبی، علاوه بر عبادت، می‌توانستند به کار تعلیم و تعلّم و تألیف و نسخه برداری کتب مذهبی بپردازند و بازار علوم مذهبیِ شیعی را در مکه رونق دهند. به تعبیر علّامه سید حسن صدر، در آن روزگار، مکّه مکرّمه، منزل‌گاه علمای شیعه بوده است. شاید بتوان گفت که حضور آزاد و فعال دانشمندان شیعه در مکه، در قرن یازدهم، در مقایسه با قرون دیگر اسلامی، یک استثنا است که دیگر تکرار نشده است. اکنون این پرسش مطرح می‌شود که چه عامل یا عواملی سبب شده است که در آن برهه از تاریخ، جمعی از علمای شیعه در مکه گردهم آیند و حوزه علوم دینیِ شیعی را تشکیل دهند؟ و در رونق فرهنگ شیعی بکوشند و در بازسازی کعبه، به سال 1040 ه. مشارکت کنند و درباره آن تجدید بنا، دو کتاب به نام‌های: «مفرّحةالأنام فی تأسیس بیت اللَّه الحرام» و «أبنیة الکعبه» بنگارند؟ به نظر می‌رسد شیوه حکومت و رفتار حاکمان مکه به‌گونه‌ای بوده که زمینه چنین حضور فعالی را فراهم می‌کرده است. در آن زمان، حکومت به دست شُرفا و سادات بوده که گر چه سنّی بوده‌اند، اما گرایش و میلی به تشیع داشته‌اند. اشاره به این نکته لازم است که منبع این نوشته، عمدتاً جلد پنجم کتاب «طبقات اعلام الشیعه» نوشته علّامه بزرگوار شیخ آقا بزرگ تهرانی است که در قرن چهاردهم هجری می‌زیسته است. آن بزرگ مرد، بیشتر آگاهی‌های خود را از نسخه‌های خطی به دست آورده و این نشان می‌دهد اطلاعات وی، پر بها و منحصر به فرد است؛ زیرا دسترسی وسیع به کتاب‌های خطی در زمان ما، آنگونه که برای او به هنگام تدوین کتاب عظیم «الذریعه ...» فراهم بود، میسور نیست. آری، اگر توفیق نگاه دوباره و همه جانبه به کتاب‌های خطی، برای فرد یا گروهی، در مقیاس وسیع پیش آید و همه اطلاعات جانبیِ آن‌ها؛ از قبیل: کاتب‌ها، سفارش دهنده‌ها، زمان شروع و پایان و نیز مکان تألیف و نسخه برداری، همچنین بلاغ‌ها، انهاءها، اجازه‌ها، تملّک‌ها و ... از آن‌ها استخراج و به رایانه داده شود، می‌توان امیدوار بود که گوشه‌هایی تاریک از تاریخ ما روشن و بسیاری از علمای ما شناخته شوند. البته شیخ آقا بزرگ تهرانی، در کتاب «طبقات اعلام الشیعه» در صدد فراهم آوردن زندگی‌نامه دانشمندان شیعه، به‌طور عام بوده است، نه با رویکرد حضور آنان در مکه مکرمه. به یقین، اگر وی با این دیدگاه قلم می‌زد یا به این موضوع توجّه ویژه داشت، آگاهی‌های بیشتری فراهم می‌آورد و در اختیار ما می‌گذاشت. اکنون ما، در این نوشتار، 74 تن از عالمان و دانشمندان شیعی را، که در سده یازدهم هجری در مکه می‌زیسته‌اند، معرفی می‌کنیم و آنگاه گزارشی از 30 کتاب شیعی، که در آن قرن در مکه تألیف یا استنساخ شده‌اند، می‌آوریم و سپس نگاهی کوتاه خواهیم داشت به دانشمندان و کتابهای شیعی در مدینه منوره در قرن یازدهم. گفتنی است در آن دوره تألیف، نسخه‌برداری، و خرید و فروش کتب شیعه در مکه رواج داشته و از آن‌جا به شهرهای دیگر شیعه نشین هم برده می‌شده است. نکته قابل توجه درباره علمای شیعه در مکّه مکرّمه این است که از هر دو جریان اخباری و اصولی در میان آنان دیده می‌شود، گرچه غلبه با اخباریان بوده است. دیگر آن‌که بیشتر آنان ایرانی بوده‌اند و علمای جبل عامل لبنان، از نظر تعداد، در مرتبه بعد قرار داشته‌اند؛ یعنی همه مهاجر بوده‌اند و بومی در میان ایشان کمتر وجود داشته است. و ویژگی دیگر این عالمان، آن است که بیشتر فقیه یا محدّث و رجالی بوده‌اند و فیلسوف، متکلّم، عارف، مورّخ، ریاضی دان و شاعر فارسی‌گوی در میان آنان به چشم نمی‌خورد.
اندیشۀ دینی و سیاسی اخوان‌المسلمین ایران
نویسنده:
رضا پورعلی سرخه دیزج
نوع منبع :
مقاله , مدخل اعلام(دانشنامه اعلام)
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
پایگاه تخصصی وهابیت پژوهی و جریان های سلفی,
چکیده :
«جماعت دعوت و اصلاح ایران» از جریان‌ها و گروه‌‌های ‌‌متأثر از اندیشۀ‌‌ جنبش «اخوان‌المسلمین» است. ‏آنان بر تبعیت از فهم سلف در پیروی از قرآن و سنت تأکید ندارند؛ ولی توسل، استغاثه، بنای بر قبور و برخی ‏از اقسام زیارت قبور را مردود می‌‌دانند. به اعتقاد آنان، مذهب‌ها برداشت‌‌های فقهی از قرآن و سنت هستند و ‏از هیچ تقدسی برخوردار نیستند. آنها پیروی از مجمع‌ها یا شوراهای فقهی را بهتر می‌‌دانند؛ ولی در عصر ‏کنونی به‌خاطر نبودِ چنین اجتماعاتی، پیروی از مذاهب را امری اجتناب‌ناپذیر انگاشته‌اند. باور به دموکراسی، باور به اصل شورا و خرد جمعی و همچنین التزام به آن در کنار دیگرپذیری و تکثرگرایی، از باورها و اعتقادات ‏اساسی «جماعت دعوت» معرفی شده است. به اعتقاد آنان بهار عربی در تکاپوی اعادۀ حقوق شهروندی و ‏حاکمیت قانون است. همچنین اسرائیل غاصب است و مسلمانان و نهادهای بین‌‌المللی نباید در مقابل ‏جنایت‌های آنان ساکت بمانند. جماعت دعوت، دفاع از حقوق و آزادی‌‌های شهروندی اهل‌سنت ایران را از ‏وظایف ذاتی خود دانسته و بر این باور است که هرچند اهل‌سنت ایران آزادی نسبی دارد، ولی از جامعۀ هدف ‏خود دور است.‏
حياة مشاهير الفلاسفة - المجلد الاول (عنوان به فارسی: فیلسوفان یونان/فیلسوفان نامدار)
نویسنده:
ديوجينيس اللائرتي؛ ترجمه و مقدمه از: إمام عبد الفتاح إمام؛ ویرایش بر اساس نسخه یونانی: محمد حمدي إبراهيم
نوع منبع :
کتاب , ترجمه اثر , مدخل اعلام(دانشنامه اعلام) , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
قاهره - مصر: المشروع القومی للترجمة (المجلس الاعلی للثقافة),
مختصر ترجمة مشاهير قدماء الفلاسفة: اول ترجمة فی مصر الحدیثة (1252ق./1836م.) لمصدر فلسفی یونانی (عنوان به فارسی: فیلسوفان یونان / فیلسوفان نامدار)
نویسنده:
دیوجین لايرتيوس؛ ترجمه: عبد الله حسين؛ مقدمه: مصطفی لبیب عبدالغنی
نوع منبع :
کتاب , خلاصه اثر , ترجمه اثر , مدخل اعلام(دانشنامه اعلام) , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
قاهره - مصر: المشروع القومی للترجمة (المجلس الاعلی للثقافة),
چکیده :
عنوان اصلی کتاب «زندگی و باورهای فیلسوفان برجسته» است که به یونانی نگاشته‌شده‌است. او جستارهای کتابش را به دو بخش آموزشگاه‌های ایونی و ایتالیایی بخش می‌کند. زندگی‌نامهٔ فیلسوفان بخش یکم در کتاب او از آناکسیماندر آغاز می‌شود و به کلیتوماخوس، تئوفراستوس و خروسپیپوس می‌انجامد. بخش دوم نیز با فیثاغورث آغازیده و با اپیکور به پایان می‌رسد. بخشی از این کتاب به زبان فارسی ترجمه و با مشخصات: [«حیات فیلسوفان نامدار: سقراط-افلاطون» (ترجمه)، نوشته دیوگنس لائرتیوس، حسین کلباسی اشتری (مترجم)، تهران: انتشارات دانش و اندیشه معاصر، ۱۳۸۷] منتشر گردیده است، همچنین ترجمه دیگری با مشخصات کتابشناختی: [ «فیلسوفان یونان» (ترجمه)، نوشته دیوگنس لائرتیوس، بهراد رحمانی (مترجم)، تهران: نشر مرکز، 1388] منتشر شده است./
ابن العتایقی و شرح نهج البلاغه
نویسنده:
علی صدرایی خویی
نوع منبع :
مقاله , مدخل آثار(دانشنامه آثار) , مدخل اعلام(دانشنامه اعلام) , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
صفحات :
از صفحه 98 تا 104
امام رضا (ع) و فرقه واقفیه
نویسنده:
صفری فروشانی نعمت اله, بختیاری زهرا
نوع منبع :
مقاله , مدخل اعلام(دانشنامه اعلام)
چکیده :
پس از شهادت امام موسی کاظم (ع) در سال 183 هـ.ق، عواملی دست به دست هم داد تا عده ای، ایشان را آخرین امام و قائم و مهدی بدانند و بر این اساس، بر ایشان توقف نمایند و امامت امام رضا (ع) و سایر امامان معصوم پس از ایشان را نپذیرند. توقف کنندگان بر امام کاظم (ع)، خود به گروه هایی تقسیم شدند که در مواردی چون چگونگی رحلت و غیبت و ظهور و قیام آن امام با هم اختلاف داشتند. نکته مهم آنکه مساله توقف بر امام کاظم (ع)، توسط عده ای از اصحاب برجسته و وکلای آن حضرت ترویج می شد و با توجه به اینکه مبلغان آن، از جایگاه علمی و اجتماعی بالایی در میان شیعیان برخوردار بودند، مشکلات فراوانی را برای جامعه شیعه به وجود آوردند. بررسی این مشکلات و نحوه مبارزه و برخورد امام رضا (ع) با واقفیان و افکار و گفتار و اعمال آنان، موضوع نوشتار حاضر است و مسلما با توجه به الگو بودن نقش امامان برای شیعیان امامیه، شناخت سیره آنها درباره چگونگی برخورد با گروه‌های مختلف، اهمیت خاصی می یابد و همین امر، ضرورت پژوهش هایی چنین را آشکارتر می نماید.
صفحات :
از صفحه 79 تا 98
أبو رشيد النيسابوري وآراؤه الكلامية و الفلسفية: الله؛ العالم؛ الانسان
نویسنده:
عبدالستار میهوب
نوع منبع :
کتاب , مدخل آثار(دانشنامه آثار) , مدخل اعلام(دانشنامه اعلام) , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
قاهره - مصر: مکتبة الثقافة الدینیة,
کلیدواژه‌های اصلی :
ابوالعلاء
عنوان :
نویسنده:
عباس‌ محمود العقاد
نوع منبع :
کتاب , مدخل اعلام(دانشنامه اعلام) , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
قاهره: موسسه هنداوی,
کلیدواژه‌های اصلی :
  • تعداد رکورد ها : 2809