بررسی موارد استشهاد و تفسیر امام علی (ع) به قرآن کریم و سنت نبوی (ص) ب. امام اول(حضرت امام علی ع) Persian کلیدواژه فارسی: استشهاد، تفسیر، امام علی، قرآن کریم<br />کلیدواژه انگلیسی: affidavit, interpretation, imam Ali, holy Quran فصل اول: کلیات تحقیق؛ مفاهیم و تعاریف 1-1 - بیان مسئله: 2 1-2- تعریف مفاهیم تحقیق: 4 1-3- سابقه و ضرورت پژوهش: 5 1-4- روش تحقیق: 9 1-5- اهداف پژوهش: 9 1-6- سوالات اصلی: 9 1-7- سوالات فرعی: 9 فصل دوم: جایگاه استشهاد به قرآن و سنت نبوی (ص) در کلام و سیره اهل بیت(ع) 2-1- بررسی لغوی واژه « احتجاج و استشهاد » 11 2-2- کتاب خدا و سنت پیامبر(ص) در حدیث ثقلین 11 ‌ 3-2- قرآن کریم و سنت نبوی(ص) از دیدگاه امام علی (ع) 16 2-3-1- نزول قرآن درباره اهل بیت (علیهم السلام ) 18 2-3-2- عترت هم مرتبه قرآن 18 2-3-3- امام علی(ع) همانند پیامبر(ص) وحی را می شنید 19 2-4- بررسی واژه « عترت » 19 2-5- رابطه نهج البلاغه با قرآن 20 2-5-1- اوصاف قرآن در نهج البلاغه 22 2-5-1-1- اوصاف ناظر به ویژگی اعجاز قرآن کریم 22 2-5-1-1-1- اختلاف ناپذیری قرآن 22 2-5-1-1-2- جامعیت و جاودانگی 23 2-5-1-1-3- اِخبارغیب 25 2-5-1-2- اوصاف ناظر به شأن هدایتی قرآن کریم 25 2-5-1-2-1- یادواره بودن قرآن 25 2-5-1-2-2- قرآن برنامه زندگی 26 2-5-1-2-3- شفابخش بودن قرآن 27 2-6- امام علی (ع) پیشوای مفسران 28 2-7- اصول و مبانی تفسیر قرآن در نهج البلاغه 33 2-7-1- اصل جامعیت قرآن 33 2-7-2- اصل اختلاف ناپذیری قرآن 34 2-7-3- اصل تدبر در آیات و پرهیز از تفسیر به رأی 34 2-7-4- تفقه در آیات قرآن 36 2-7-4-1- تعریف تفسیر به رأی 37 2-7- 5- اصل استنطاق قرآن 37 2-8- روش های تفسیر قرآن در نهج البلاغه 38 2-8-1- اشارات غیرصریح قرآنی در کلام امام علی(ع) در نهج البلاغه 39 2-8-1-1- رؤیت خدا، با چشم دل 39 2-8-1-2- قرآن، کتاب شفادهنده 39 2-8-1-3- یاد مرگ 40 2-8-1-4- نترسیدن از سرزنشها و هوچیگریها 40 2-8-2- اشارات صریح قرآنی در کلام امام علی(ع) در نهج البلاغه 41 2-8-2-1- جهاد در راه دین خدا 41 2-8-2-2- تکبر، خاستگاه نافرمانی 42 2-8-2-3- آزمون الهی 42 2-8-2-4- یاد آخرت 43 2-8-3- تفسیر قرآن با استفاده از دیگر آیات ( تفسیر قرآن به قرآن ) 44 2-8-4- تفسیر قرآن با تکیه بر سنت نبوی (ص) 47 2-8-5- استناد به احادیث و روایات نبوی(ص) 47 2-8-6- تفسیر معنای آزمایش 48 2-8-7- تفسیر قرآن بر اساس شناخت شرایط اجتماعی و فرهنگی عصر نزول 50 2-8-7-1- تفسیر آیه « أَلْهَاکُمُ التَّکَاثُرُ - حَتَّی زُرْتُمُ الْمَقَابِرَ » 50 2-8-8- تفسیر قرآن بر اساس تبیین معنای کلمات به کار رفته در آیه 51 2-8-8-1- بیان مصداقی 51 2-8-8-2- بیان توصیفی 52 2-8-8-3- بیان ظاهری 52 2-8-8-4- بیان تمثیلی 52 2-8-9- تفسیر قرآن بر اساس تاریخ 53 2-8-10- تفسیر قرآن بر اساس فهم شخصی (عقل و اجتهاد شخصی) 53 2-9- جایگاه و شخصیت پیامبر(ص) از نگاه امام علی (ع) 54 2-9-1- ویژگی های وجود پیامبر(ص) و بعثت آن از نگاه امام علی (ع) 55 2-10- جایگاه و تاثیر استشهاد به آیات در قرآن کریم 59 2-10-1- استشهاد به آیات در احتجاجات معصومین (ع) 59 2-10-2- احتجاج به آیات قرآن از منظر امیرمؤمنان(ع) 61 2-10-3- جایگاه اهل بیت ( ع) در قرآن 62 2-10-3-1- اهل بیت(ع)، مصادیق آیه ولایت 63 2-10-3-2- ولایت اهل بیت(ع) و آیه تبلیغ 63 2-10-3-3- اهل بیت(ع)، مصداق آیه اولی الامر 64 2-10-4- جایگاه اهل بیت ( ع) در نهج البلاغه 64 2-10-4-1- اهل بیت (علیهم السلام)، گنجینه اسرار الهی، باب دانش و حقیقت دین 64 2-10-4-2- اهل بیت (علیهم السلام) درخت نبوت 65 2-10-5- استشهادات و احتجاجات ائمه (ع) 65 2-10-5-1- معرفی خویش به وسیله آیات قرآن 66 2-10-5-2- از بین نرفتن شریعت الهی با رحلت پیامبر(ص) 67 2-10-5-3- سفارش به تقوای الهی 68 2-10-5-4- استعانت از خداوند متعال 68 2-10-5-5- درخواست نزول غذای بهشتی 68 2-10-5-6- وقت نماز صبح 69 2-10-5-7- ســجده یعقــوب(ع) 70 2-11- اقسام استشهادات معصومین(ع) به قرآن 71 2-11-1- استشهاد واژگانی 71 2-11-1-1- اقتباس لفظ 71 2-11-1-2- اقتباس مفهوم 72 2-11-1-2-1- تلخیص آیه 72 2-11-1-2-2- بسط آیه 73 2-11-2- استشهاد گزاره ای 74 2-11-2-1- تضمین 74 2-11-2-2- حل یا تحلیل 75 2-11-3- استشهاد الهامی 76 2-11-4- استشهاد تلمیحی 77 فصل سوم: موارد استشهاد امام علی (ع) به آیات قرآن کریم 3-1- بخش اول؛ خطبه ها 81 3-1-1- سجده فرشتگان و سرکشی شیطان 81 3-1-2- مهلت شیطان تا وقت معین 82 3-1-3- توجه به حج، کنگره عظیم اسلامی 83 3-1-4- آخرت و بهشت از آن کیست؟ 84 3-1-5- سه تعریف از قرآن 85 3-1-6- شهادت یا پیروزی 86 3-1-7- محکومیت التقاط گرایان 87 3-1-8- ایمان استوار امام علی ( ع ) 88 3-1-9- دعوت آتشین امام علی (ع) به جنگ با دشمن 88 3-1-10- آینده نگری 89 3-1-11- دو فرشته گواه و نگهبان 90 3-1-12- صراط مستقیم 91 3-1-13- هدایت مشرکان به راه توحید 92 3-1-14- فرشتگان، بندگان مطیع و شایسته خدایند 92 3-1-15- قدرت نامحدود 93 3-1-16- سرانجام نیک برای پرهیزکاران 94 3-1-17- دو ویژگی فرشتگان 95 3-1-18- بی وفایی دنیا 96 3-1-19-آفرینشی دوباره 97 3-1-20- سرنوشت متکبران 98 3-1-21- رعایت تقوا 98 3-1-22- نشانه ای از توحید 100 3-1-23- آشکار شدن اسرار در قیامت 100 3-1-24- رهبری در اسلام 101 3-1-25- علم غیب چیست ؟ 102 3-1-26- اوصاف صابران 103 3-1-27- استغفار، عامل نعمت‌ها 104 3-1-28- نیایش برای رفع خطر 105 3-1-29- جهان، میدان مسابقه و آزمایش 105 3-1-30- استوارترین راه 106 3-1-31- هشدار به غافلان 107 3-1-32- جایگاه پرهیزکاران و گمراهان 107 3-1-33- آزمایش امت پیامبر(ص) 108 3-1-34-عظمت مقام خدا 109 3-1-35- زمام امور همگان در دست خداست 110 3-1-36- دنیا محل عبور 111 3-1-37- شیطان دشمن انسان 112 3-1-38- ناتوانی بشر 113 3-1-39- پاداش استقامت کنندگان در راه خدا 114 3-1-40- خداوند ظالم نیست 114 3-2- بخش دوم؛ نامه ها 115 3-2-1- قبل از رسیدن مرگ، به فکر چاره باشیم 115 3-2-2- ویژگی های حزب الله 116 3-2-3- ایستادگی و مقاومت 117 3-2-4- همسانی مسلمانان در مراسم حج 117 3-2-5- وفای به عهد 118 3-3- بخش سوم؛ حکمت ها ( کلمات قصار) 119 3-3-1- دو عامل امان از عذاب 119 3-3-2- حتمی بودن آزمایش الهی 119 3-3-3- معیار شایستگی و تقرب به پیامبران 120 3-3-4- بازگشت همه ما به سوی خداوند است 121 3-3-5- حکومت مستضعفان 121 فصل چهارم: استشهاد امام علی (ع) به سنت نبوی ( ص ) 4-1- سنت نبوی 123 4-1-1- بررسی واژه « سنت » 124 4-1-2- تعریف سنت نبوی و جایگاه آن 126 4-1-3- تعریف تقریر( تأیید معصوم) 128 4-1-4- حجیت و ماندگاری سنت نبوی (ص) 128 4- 1- 5- دلایل اعتبار یا حجّیتِ سنّت نبوی(ص) 131 4-1-5-1- رسالت پیامبر(ص) 131 4-1-5-2- عصمت پیامبر(ص) 132 4-1-5-3- تأکید قرآن بر لزوم اطاعت از پیامبر(ص) 132 4-1-5-4- تصریح قرآن بر اسوه بودن پیامبر(ص) 134 4-1-5-5- تأکید قرآن بر وحیانی بودن سخنان پیامبر(ص) 135 4-1-5-6- وظیفه تبیین گری پیامبر(ص) 136 4-1-5-7- اعتماد سیره عقلا بر خبر ثقه 136 4-1-5-8- سیره متشرّعه در اعتبار سنّت نبوی 137 4-1-5-9- روایات نبوی 137 4-2- بدعت در مقابل شریعت اسلام و سنت نبوی (ص) 138 4-2-1- معنای واژه « بدعت » 139 4-2-2- تعریف بدعت 139 4-2-3- بدعت از دیدگاه قرآن 140 4-2-3-1- قانون گذاری حق ویژه خداوند است 140 4-2-3-2- پیامبران هم، حق تغییر در شریعت ندارند 141 4-2-3-3- بدعت، افترایی است بر خداوند متعال 141 4-2-3-4- بدعت دروغ بستن به خداوند است 141 4-2-4- بدعت در روایات 141 4-2- 5- شرایط بروز بدعت 142 4-3- اهمیت و جایگاه سنت نبوی در کلام و سیره علوی 143 4-3-1- حدیث منزلت 143 4-3-2- حدیث غدیر 143 4-3-3- شکایت حضرت امیر(ع) درباره روی گردانی مردم از سنت نبوی (ص) 145 4-4- روایات پیامبر اکرم(ص) و عملکردهای آن در نهج البلاغه 147 4-5- عملکردهای روایات پیامبر(ص) در سخنان امام علی (ع) 152 4-5-1- عملکرد تبلیغی و ماهیت بخشی 152 4-5-2- کارکرد فقه الحدیثی ‌ 154 4-5-3- عملکرد تفسیری ‌ 155 4-5-4- عملکرد استدلالی و مناقشه ای 157 4-5-5-‌ کارکرد استدلالی و استنادی ‌ 158 4-6- عملکردهای بیان روش پیامبر (ص) در نهج البلاغه ‌ 159 4-7- اقسام تفسیر در سنت نبوی (ص) 161 4-7-1- تفسیر قرآن بر اساس برتری آیات 161 4-7-2- تبیین مراد و مفاهیم واژه ها و کلمات 162 4-7-3- بیان مصداق 162 4-7-3-1- مصداق انحصاری 162 4-7-3-2- مصداق اکمل ( بارز) 163 4-7-3-3- بیان یکی از مصادیق 163 4-7-4-4- تشریح وقایع حکایت های قرآنی 164 4-7-4-5- بیان تأویل آیه 165 4-7-4-6- تبیین اسباب نزول آیه 165 4-7-4-7- تبیین رویدادهای گذشته و پیش بینی آینده 166 4-7-4-8- حدیث تفسیری برای تطبیق 166 4-7-4-9- تفسیر به جهت مقید بودن 167 4-7-4-10- تفسیر آیه های فقهی 168 4-7-4-11- تفسیر به تبیین نشانه های آیات قرآن 168 4-7-4-12- تعبیر پیامبر(ص) در استشهادات امام علی (ع) 168 4-7-4-13- تمثیل های قرآنی رسول خدا (ص) در سخنان امیرمومنان(ع) 169 4-8- موارد استشهاد به سنت نبوی 169 4-8-1- استشهاد اخلاقی 170 4-8-1-1- تواضع و فروتنی 170 4-8-1-2- دنیا گریزی و بی میلی نسبت به دنیا 171 4-8-1-3- استقامت و شجاعت 172 4-8-1-4- نهایت تلاش و خیر خواهی 172 4-8-1-5- طبیب دوّار 173 4-8-2- استشهاد اعتقادی 174 4-8-2-1- ایمان به حضرت محمد (ع) 174 4-8-2-2- صلوات فرستادن بر پیامبر(ص) 175 4-8-2-3- ارادت و‌ محبت قلبی به پیامبر(ص) 176 4-8-3-4- تشویق به برگرداندن امور شبهه ناک و نزاع به پیامبر(ص) 177 4-8-4-5- شهادت و گواهی دادن به رسالت پیامبر (ص) 177 4-8-4-6-شاهد و گواه بودن 178 4-8-3- استشهاد کلامی 178 4-8-3-1- سوال پیرامون نماز 179 4-8-3-2- دغدغه نسبت به منافقین 179 4-8-3-3- نهی رسول خدا (ص) از مُثله کردن 180 4-8-3-4- نهی رسول خدا (ص) از آن که امتی از حق خود بگذرد 180 4-8-3-5- نهی پیامبر(ص) از نسبت دروغ دادن به ایشان 181 نتایج 182 منابع 189, text فواضلی نوری, علی درویش‌پور, عابدین (دانشیار، گروه فلسفه، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، لرستان، ایران.) فلاحی اصل, حسین (استادیار فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه لرستان) ام‍ام‌ اول‌ (امام علی), امیر المومنین ع‍ل‍ی‌ب‍ن‌ اب‍ی‌طال‍ب‌(ع‌) , ۲۳ ق‍ب‍ل‌ از ه‍ج‍رت‌ # # ۴۰ق‌./661م. Thesis