آیا تنها فضیلت علی (ع) شمشیر زدن است؟ چرا نام ایشان در قرآن نیامده است؟ آیا امامت علی با خاتمیت پیامبر اسلام منافات ندارد؟ فضائل علی فضائل امیرالمؤمنین علیه السلام نام علی در قرآن اثبات امامت امام علی (ع) شمشیر حضرت علی (ع) دین خاتم فضایل امام علی(ع) اصطلاحنامه علوم قرآنی الف. حضرت رسول اکرم(ص) ب. امام اول(حضرت امام علی ع) Persian [1] "ضربة علی یوم الخندق افضل من عبادة الثقلین"، سید ابن طاووس، اقبال الاعمال، ص468، دار الکتب الاسلامیة، 1367هـ ق.<br />[2] محمد، 20<br />[3] نفحات الازهار فی خلاصة عبقات الانوار ج7 ص36 به نقل از : المحدث الشهیر المیر محمد صالح الکشفی الحنفی الترمذی (از علماء اهل سنت) فی کتابه المسمی بمناقب مرتضوی، ص15 ط منبئی المطبعه المحمدیة<br />[4] ثقة الاسلام کلینی، الکافی ، ج 8، ص 57، دار الکتب الاسلامیة، تهران، 1365هـ ش<br />[5] ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغة ، ج7، ص 58، کتابخانه آیت الله مرعشی، 1404 هـ ق<br />[6] روى أبو نعیم فی (حلیته) عن أبی صالح قال: دخل ضرار بن ضمرة الکنانی على معاویة، فقال: صف لی علیّا. فقال: أو تعفینی قال: لا أعفیک.قال: أما إذ لا بدّ فإنّه کان و اللَّه بعید المدى، شدید القوى، یقول فصلا و یحکم عدلا، ینفجر العلم من جوانبه، و تنطق الحکمة من نواحیه، یستوحش من الدّنیا و زهرتها، و یستأنس باللیل و ظلمته، کان و اللَّه غزیر العبرة، طویل الفکرة، یقلّب کفّه، و یخاطب نفسه، یعجبه من اللباس ما قصر، و من الطّعام ما جشب، کان و اللَّه کأحدنا، یدنینا إذا أتیناه، و یجیبنا إذا سألناه، و کان مع تقرّبه إلینا و قربه منّا و تقریبه لنا لا نکلّمه هیبة له، فإن تبسّم فعن مثل اللؤلؤ المنظوم، یعظّم أهل الدّین و یحبّ المساکین، لا یطمع القوی فی باطله، و لا ییأس الضعیف من عدله، فأشهد باللَّه لقد رأیته فی بعض مواقفه، و قد أرخى اللیل سدوله و غارت نجومه، یمیل فی محرابه قابضا على لحیته یتململ تململ السلیم، و یبکی بکاء الحزین، فکأنّی أسمعه الآن و هو یقول: ربّنا ربّنا- یتضرّع إلیه- ثمّ یقول للدّنیا: إلیّ تغرّرت أم إلیّ تشوّقت هیهات هیهات غرّی غیری، قد بتتک ثلاثا، فعمرک قصیر، و مجلسک حقیر، و خطرک یسیر، آه‏آه من قلّة الزّاد و بعد السّفر و وحشة الطریق. قال: فوکفت دموع معاویة على لحیته ما یملکها، و جعل ینشفها بکمّه، و قد اختنق القوم بالبکاء، فقال: کذا کان أبو الحسن رحمه اللَّه کیف وجدک علیه یا ضرار قال: وجد من ذبح و احدها فی حجرها، لا ترقأ دمعتها و لا یسکن حزنها، سید رضی، خصائص الائمة،ص72چاپ مجمع البحوث آستان قدس رضوی 1406 و ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغة، همان.<br />[7] عن ابى بصیر قال: سالت اباعبدالله (ع) ‏عن قوله الله عزوجل "اطیعوا الله و اطیعوا الرسول و اولى الامر منکم"، فقال (ع) نزلت فى على بن ابى طالب و الحسن و الحسین فقلت له: انّ الناس یقولون: فما له لم یسم علیا و اهل بیته فى کتاب الله عزوجل ؟ قال (ع) قولوا لهم: ان رسول الله نزلت علیه الصلاة و لم یسم الله لهم ثلاثاً و اربعا، حتى کان رسول الله هو الذى فسر لهم ذلک .و نزلت علیه الزکاة و لم یسم لهم من کل اربعین درهماً، حتى کان رسول الله هو الذى فسر لهم ذلک .و نزل الحج فلم یقل لهم طوفوا اسبوعاً حتى کان رسول الله هو الذى فسر لهم ذلک.؛ روایت شده است از ابی بصیر که از امام صادق(ع) در مورد آیه اطیعوا الله و اطیعوا الرسول و اولی الامر منکم سؤال کردم فرمودند این آیه در مورد علی بن ابی طالب و حسن و حسین نازل شده است . گفتم: مردم می گویند چرا خداوند نام صریح علی و اهل بیتش را کتابش نیاورده است؟ فرموردند: به آنها بگویید نماز بر رسول الله(ص) نازل شد و خداوند نفرمود که سه رکعت یا چهار رکعت تا اینکه خود پیامبر این آیه را تفسیر نمود (همچنین در مورد زکات و حج)<br />[8] ر.ک: به کتب تفسیر، ذیل آیه ی مورد بحث، مانند فخرالدین رازى، التفسیر الکبیر، ج 12، ص 25؛ تفسیر نمونه، ج 4، ص 421 – 430؛ جلال الدین سیوطى، درالمنثور، ج 2، ص 393؛ همچنین کتب روایى اهل سنت این جریان را نقل کرده‏اند مانند: ذخایر العقبى، محّب الدین طبرى، ص 88؛ نیز جلال الدین سیوطى، لباب النقول، ص 90؛ علاء الدین على المتقى، کنزالعمال، ج 6، ص 391 و بسیارى کتب دیگر که به برخى از آنها در تفسیر نمونه، ج 4، ص 425 اشاره شده است.<br />[9] مائده ، 55<br />[10] . الدرالمنثور، ج 2، ص 293.<br />[11] . اسباب النزول، ص 148.<br />[12] . تفسیر کشاف، ج 1، ص 649.<br />[13] . تفسیر فخر رازی، ج 12، ص 26برگرفته از سوال 324 (سایت: 1817).<br />[14] "قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَنْتَ مِنِّی بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَى إِلَّا أَنَّهُ لَا نَبِیَّ بَعْدِی"<br />[15] صحیح ترمذی، 2/301؛ مسند، ابن حنبل، 1/179 و 3/338؛ مناقب، ابن حنبل، حلیة الاولیاء، حافظ ابو نعیم اصفهانی، 7/195؛ تاریخ بغداد، خطیب بغدادی، 1/324، 4/204، 9/292؛ کنز العمال فی سنن الاقوال و الافعال، متقی هندی، 12/1155.<br />[16] وَ إِذِ ابْتَلى‏ إِبْراهیمَ رَبُّهُ بِکَلِماتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قالَ إِنِّی جاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِماماً قالَ وَ مِنْ ذُرِّیَّتی‏ قالَ لا یَنالُ عَهْدِی الظَّالِمین‏" بقره، 124.<br />[17] مائده، 67. برای آگاهی بیشتر مراجعه شود به نمایه: اهل سنت و آیه تبلیغ.<br />[18] ابوسعید خدری، زیدین ارقم، جابر بن عبدالله انصاری، ابن عباس، براء بن عازب، حذیفه، ابوهریرة، ابن مسعود و عامر بن لیلی، از آن جمله اند.<br />[19] در اینجا تنها به بخشی از این اسناد اشاره می شود:<br />تفسیر ابن کثیر: در شأن نزول ایه )یا ایها الرسول بلغ ما انزل الیک...( می‌گوید: و قد روی ابن مردویه من طریق ابی هارون عن ابی سعید خدری انها نزلت علی رسول الله(ص) یوم غدیر خم حین قال لعلی: «من کنت مولاه فعلی مولاه» ثم رواه عن أبی هریره و فیه انه الیوم الثامن عشر من ذی الحجه یعنی مرجعه من حجة الوداع(تفسیر القرآن العظیم، ابن کثیر، محقق سامی بن محمد، ج3، ص28، دارطیبه للنشر، 1420)<br />تفسیر آلوسی: در شأن نزول همین ایه می‌گوید: عن ابن عباس (رضی الله تعالی عنه) قال: نزلت هذه الایة فی علی (کرم الله وجهه) حیث امر سبحانه ان یخبر الناس بولایته فتخوف رسول الله أن یطعنوا فی ذلک علیه فاوحی الله تعالی الیه هذه الایة فقام بولایته یوم غدیر خم و أخذ بیده. فقال (علیه الصلاة و السلام): «من کنت مولاه فعلی مولاه، اللهم وال من والاه و عاد من عاداه؛[9] این ایه زمانی نازل شد که خداوند ابلاغ ولایت علی به مردم را به پیامبر امر فرمود و آن حضرت از طعن مردم بر این خائف بود. پس این ایه نازل شد و پیامبر در روز غدیر امر حق تعالی را به اجرا رساند و فرمود: «هر که من مولای اویم، علی مولای اوست...».<br />فتح القدیر: قال رسول الله(ص) إلی بریده: یا بریده ألست بالمؤمنین من أنفسهم؟ قلت: بلی یا رسول الله. قال: «من کنت مولاه فعلی مولاه».( فتح القدیر، آلوسی، ج6، ص20 )<br />تفسیر رازی: نزلت الایة فی فضل علی بن ابی‌طالب(ع) و لما نزلت هذه الایة أخذ بیده و قال: «من کنت مولاه فعلی مولاه، اللهم وال من والاه و عاد من عاداه». فلقیه عمر فقال: هنیئاً لک یا بن ابی‌طالب أصبحت مولای و مولی کل مؤمن و مؤمنة. و هو قول ابن عباس و البراء بن عازب و محمد بن علی.( مفاتیح الغیب، فخر رازی، ج6، ص113)<br />امالی، المحاملی: قال سعید بن جبیر عن ابن عباس: قال رسول الله(ص) : «من کنت مولاه فعلی مولاه» (امالی، المحاملی(235 ـ 330)، اسماعیل بن محمد، ج1، ص36، دار ابن القیم و المکتبه الاسلامیه، 1991م.<br />الکنی و الاسماء للدولابی: عن زید بن ارقم قال: کنا مع رسول الله(ص) بین مکة و المدینة إذا نزلنا منزلاً یقال له غدیر خم فنودی أن الصلاة جامعة فقام رسول الله(ص) فحمدالله و اثنی علیه ثم قال: «اَلستم تعلمون انی أولی بکلّ مؤمن من نفسه». قالوا: بلی نشهد انک أولی بکلّ مؤمن من نفسه. قال: «فانی من کنت مولاه فهذا مولاه» و اخذ بید علی. حاصل اینکه زید بن ارقم می‌گوید: با رسول خدا(ص) بین مکه و مدینه در غدیر خم بودیم که ندای نماز جماعت داده شد، پس از نماز رسول خدا برخاست و پس از حمد و ثنای الهی فرمود: ایا نمی‌دانید که من به جان هر مؤمن از خودش اولی هستم؟ همه گفتند: بله، یا رسول الله! تو از نفس هر مؤمن به او سزاوارتری. آن گاه فرمود: «هر که من مولای او هستم، پس این مولای اوست»، درحالی که دست علی را بالا گرفته بود. (الکنی و الاسماء، الدولابی(224 ـ 310)، احمد بن حمادبن سعید، ج5، ص38، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1420)<br />شرح مذاهب اهل السنه: عن زید بن ارقم و البراء قالا: کنّا مع رسول الله(ص) یوم غدیر خم و نحن نرفع غصن الشجرة عن رأسه فقال:«ألا ان الله ولیی و أنا ولی کلّ مؤمن، من کنت مولاه فعلی مولاه» و فی غیر هذه الروایة: «اللهم وال من والاه و عاد من عاداه»(شرح مذاهب اهل السنه، ابن شاهین (385.ق)، احمد بن عثمان، ج1، ص104، مصر، مؤسسه قرطبه، 1415)<br />[20] لولا علی لهلک عمر؛ اگر علی نبود عمر هلاک می شد:<br />قال أحمد ابن زهیر حدثنا عبید الله بن عمر القواریری حدثنا مؤمل بن إسماعیل حدثنا سفیان الثوری عن یحیى بن سعید عن سعید بن المسیب قال کان عمر یتعوذ بالله من معضلة لیس لها أبو الحسن وقال فی المجنونة التی أمر برجمها وفى التی وضعت لستة أشهر فأراد عمر رجمها فقال له على إن الله تعالى یقول وحملة وفصاله ثلاثون شهرا الحدیث وقال له إن الله رفع القلم عن المجنون الحدیث فکان عمر یقول لولا على لهلک عمر؛<br />از سعید بن مسیب نقل شده است که عمر به خدا پناه مبی برد از معضلی که به او روی آورد و علی (ع) در آن حضور نداشته باشدو در مسئله زن مجنونی که امر به رجم او کرده بود و علی (ع) فرمود خداوند حکم را از دیوانه برداشته است عمر می گغت اگر علی نبود عمر هلاک می شد(استیعاب ابن عبدالبر ج 3 ص 1103) همچنین "عبارت لولا علی لهلک عمر"، در منابع ذیل از اهل سنت نقل شده است:<br />تاویل مختلف الحدیث ، ابن قتیبه ، ص 152، مواقف ، ایجی ، ج 3 ، ص 627 و 636، شرح مقاصد ، تفتازانی ، ج 2 ، ص 294 ، التفسیر الکبیر ، فخررازی ، ج 21 ، ص 22،شرح نهج البلاغه ، ابن ابی الحدید ‌، ج 1 ، ص 18و ج 12 ، ص 179، تمهید الاوائل ، باقلانی ، ص 476 ، مناقب علی ابن ابیطالب ، ابن مردویه اصفهانی ، ص 88، ینابیع المودة ، قندوزی حنفی ، ج 1 ، ص 216و ج 2 ، ص 172و ج 3 ، ص 147 ، تاویل مختلف الحدیث ، ابن قتیبه، ج 1 ، ص 162، تمهید الاوائل فی تلخیص الدلائل ، باقلانی ، ج 1 ، ص 476 و 547 ، الحاوی الکبیر ، ماوردی شافعی ، ج 12 ، ص 115 و ج 13 ، ص 213 ، تفسیر سمعانی ، ج 5 ، ص 154 ، المفصل فی صنعه الاعراب ، زمخشری ، ج 1 ، ص 432 ، العواصم من القواصم ، ابوبکر بن عربی ، ج 1 ، ص 203 ، حاشیه الرملی ، رملی ، ج 4 ص 39 ، الجد الحثیث ، سعودی غزی عامری ، ج 1 ، ص 186، بریقه محمودیه ، محمد بن محمد خادمی ، ج 2 ص 108، منع الجلیل ، محمد علیش ، ج 9 ، ص 648، دستور العلماء ، قاضی عبدالنبی نکری، ج 1 ، ص 80.<br />[21] نهج البلاغة، ص48، انتشارات دار الهجرة.<br />[22] الرعد،7<br />[23] محمد بن یعقوب کلینى در ''کافى'' با سند از ابوبصیر روایت مى کند قال: قلت لأبیعبد الله علیه السلام: ''انما انت منذر و لکل قوم هاد'' فقال: رسول الله المنذر و على الهادى. یا با محمد هل من هاد الیوم؟ قلت: بلى جعلت فداک مازال منکم هاد بعد هاد حتى دفعت الیک. فقال: رحمک الله یا با محمد لو کانت اذا نزلت آیة على رجل ثم مات ذلک الرجل ماتت الآیة مات الکتاب، و لکنه حى یجرى فیمن بقى کما جرى فیمن مضى. [ ''اصول کافى'' ج 1 ص 192، تفسیر برهان'' ج 1 ص 518 ،''غایة المرام'' ص 235 حدیث سوم،] text ام‍ام‌ اول‌ (امام علی), امیر المومنین ع‍ل‍ی‌ب‍ن‌ اب‍ی‌طال‍ب‌(ع‌) , ۲۳ ق‍ب‍ل‌ از ه‍ج‍رت‌ # # ۴۰ق‌./661م. پیامبر اسلام, محمد بن عبدالله (ص), 53 قبل از هجرت.مکه#11ق.مدینه. question and answer portal_lib