مراد از این که گفته می­شود اسلام جامع ادیان است چیست؟ و آیا اسلام درباره تمام کلیات و جزئیات زندگی انسان سخن گفته است یا خیر؟ جامعیت دین اسلام جامعیت دین یک جانبه نگری در دین جماع الدین جامعیت و کمال دین خاتم جامعیت و کمال دین خاتم تأگید بر جامعیت دین Persian پي نوشت ها:<br />[1] . رباني گلپايگاني، علي، جامعيت و كمال دين، موسسه فرهنگي دانش و انديشه معاصر، چاپ اول، 1379، ص16.<br />[2] . شريفي، احمد حسين و يوسفيان، حسن، خردورزي و دين باوري، موسسه فرهنگي دانش و انديشه معاصر، چاپ اول، 1379، ص85.<br />[3] . مصباح يزدي، محمد تقي، معارف قرآن، قم، موسسه در راه حق، بي‌تا، ج1ـ3، ص229ـ231.<br />[4] . جامعيت و كمال دين، همان، ص15.<br />[5] . مكارم شيرازي، ناصر و ديگران، تفسير نمونه، تهران، دار الكتب الاسلاميه، چاپ چهارم، 1361، ج11، ص36.<br />[6] . جوادي آملي، عبدالله، شريعت در آينه معرفت، قم، مركز نشر اسراء، چاپ دوّم، 1378، ص214.<br />[7] . طباطبايي، محمد حسين، قرآن در اسلام، قم، هجرت، 1360، ص11ـ13.<br />[8] . موسوي الخميني، روح الله، ولايت فقيه، تهران، مؤسسه تنظيم و نشر آثار، 1378، ص9.<br />[9] . بقره/188.<br />[10] . بقره/195.<br />[11] . نساء/36.<br />[12] . مائده/3.<br />[13] . بقره/100.<br />[14] . بقره/179.<br />[15] . بقره/180ـ182.<br />[16] . بقره/227.<br />[17] . مائده/106.<br />[18] . شوري/38.<br />[19] . بقره/275.<br />[20] . بقره/245.<br />[21] . روم/21.<br />[22] . بقره/233.<br />[23] . نساء/59.<br />[24] . به اين معنا كه برخي از افعال در تحصيل كمال و سعادت حقيقي نقش مثبت دارند كه آن افعال داراي ارزش مثبت و فضيلت شمرده مي‌شوند و برخي نتيجه منفي دارند و باعث بازدارندگي از سعادت مي‌شوند كه آنها داراي ارزش منفي و به عبارتي رذيلت شمرده مي‌شوند و برخي ديگر نه انسان را به سعادت نزديك و نه از آن دور مي‌كند كه در اصطلاح مباح محسوب مي‌شوند.<br />[25] . البته اين بدان معني نيست كه دين كيفيت انجام هيچ عملي را بيان نمي‌كند؛ زيرا كيفيت انجام اعمال عبادي و حتي در مواردي كيفيت انجام نماز، مسح و يا دفن ميت را نيز بيان كرده است. چنان كه بعضا راه كارهايي براي پياده شدن ارزش‌هاي ديني در جامعه ارايه نموده است. به هر حال اين مسأله كليت ندارد و آن چه در تمام اعمال از سوي دين مورد توجه قرار مي‌گيرد همان جنبة ارزشي آنهاست.<br /> معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:,1ـ علي ايازي، سيد محمد، جامعيت قرآن، رشت، كتاب مبين، 1378.,2ـ سبحاني، جعفر، رسالت جهاني پيامبران، انتشارات مکتب اسلام، چاپ اول، 1374.,3ـ خسروپناه، عبدالحسين، انتظارات بشر از دين، مؤسسه فرهنگي دانش و انديشه معاصر، چاپ اول، 1385., text question and answer