برهان نظم چیست؟ برهان مصادیق نظم خداشناسی (کلام) اثبات خدا ادله عقلی براهین خداشناسی اثبات وجود خدا براهین اثبات واجب(حکمت نظری) برهان نظم برهان لم ب. امام اول(حضرت امام علی ع) ح. امام ششم(حضرت امام صادق ع) Persian ,[1] ر.ک: مطهرى، مرتضى، توحید، ص 31 و 58؛ روش رئالیسم، ج 5، ص 34؛ مصباح، محمد تقى، آموزش فلسفه، ج 2، ص 367 - 365.,[2] جوادى آملى، عبداللَّه، تبیین براهین اثبات خدا، ص 23 - 22.,[3] همان، ص 23 - 22.,[4] مصباح یزدى، آموزش فلسفه، ج 2، ص 366؛ الهیات؛ سبحانى، جعفر، ص 56 و 57؛ جوادى آملى، عبداللَّه، تبیین براهین اثبات خدا، ص 32 و 231.,[5] مجموعه‏ى آثار شهید مطهرى، ج 8؛ درس‏هاى الهیات شفا، ص 454؛ روش رئالیسم، ج 5، ص 40.,[6] نمل، 88.,[7] ر.ک: مجموعه‏ى آثار، ج 8، ص 454؛ اسفار، ج 7، ص 94 - 56 و 95 و 101 و 106 و 188؛ آموزش فلسفه، ج 2، ص 423 و 424؛ الهیات، جعفر سبحانى، ص 227؛ المیزان، ج 4، ص 269؛ مفاتیح الغیب، ج 1، ص 352 - 350؛ تبیین براهین اثبات خدا، جوادى آملى، عبداللَّه، ص 42 - 41 و 233.,[8] جوادى آملى، عبداللَّه تبیین براهین اثبات خدا، ص 42 و 227.,[9] همان، ص 22 و 231؛ سبحانى، جعفر، الهیات، ص 57 - 56.,[10] جوادى آملى، عبداللَّه، تبیین براهین اثبات خدا، ص 231.,[11] همان، ص 232.,[12] همان، ص 39 و 40.,[13] همان؛ مرتضى مطهرى، توحید، ص 61 - 60.,[14] ر.ک: تبیین براهین اثبات خدا، ص 30 - 29 و ص 230 - 228.,[15] همان، ص 29.,[16] همان، ص 228.,[17] همان، ص 33.,[18] همان، ص 230.,[19] همان، ص 228.,[20] همان، ص 230.,[21] همان، ص 32؛ سخن در رابطه‏ى نظم على (مسانخت فعل با فاعل) و نظم غایى (ارتباط ضرورى هر فعل با علیت) نیازمند مجال دیگرى است و از حوصله‏ى فعلى بحث خارج است. ر.ک: تبیین براهین اثبات خدا، ص 229 - 228.,[22] همان، ص 230.,[23] همان، ص 32 و 228.,[24] همان، ص 32.,[25] اشکالات و شبهات گوناگونى پیرامون برهان نظم مطرح گردیده است که با مطالبى که بیان شد بسیارى از آنان برطرف شده، به ویژه اینکه سخن در این باره مجال دیگرى را مى‏طلبد. ر.ک: مطهرى، مرتضى، مجموعه آثار، ج 8، ص 486 - 454؛ جوادى آملى، عبداللَّه، تبیین براهین اثبات خدا، برهان نظم؛ سبحانى، جعفر، الهیات، ج 1، ص 59 - 55 و... .,[26] تبیین براهین اثبات خدا، ص 33.,[27] همان، ص 233.,[28] همان، ص 35 و 233.,[29] براى اطلاع از اقسام برهان، به کتاب‏هاى منطق، بخش صناعات خمس، سنعت برهان مراجعه شود.,[30] تبیین براهین اثبات خدا، ص 233.,[31] همان، ص 37 - 36.,[32] همان، ص 37.,[33] همان، ص 43.,[34] ر.ک: مصباح یزدى، محمد تقى، معارف قرآن، ج 1 - 3، ص 317 - 225؛ مطهرى، مرتضى، روش رئالیسم، ج 5، ص 48 - 39 و توحید، ص 153 - 44؛ صدر، رضا، نشانه‏هایى از او؛ نجفى خردمند، احمد، هستى بخش جهان و... .,[35] "لئن سالتهم من خلق السماوات والارض لیقولن اللَّه" (لقمان، 25).,[36] تبیین براهین اثبات خدا، ص 238.,[37] سعدى,[38] روم، 25 - 22 و 46؛ لقمان، 31؛ فصلت، 37؛ شورى، 29؛ غاشیه، 21 - 17 و... .,[39] نهج البلاغه، صبحى صالح، خطبه‏هاى: 1، 83، 91، 155، 165، 182، 185، 186، 211، ... .,[40] صدوق، توحید، ص 244.,[41] صدوق، توحید، ص 250., text امام ششم(امام صادق), جعفر بن محمد (ع), 83ق./702م.##‎۱۴۸ق./766م. ام‍ام‌ اول‌ (امام علی), امیر المومنین ع‍ل‍ی‌ب‍ن‌ اب‍ی‌طال‍ب‌(ع‌) , ۲۳ ق‍ب‍ل‌ از ه‍ج‍رت‌ # # ۴۰ق‌./661م. question and answer