آیا ضرورت انجام کارها به‌وسیله‌ خداوند به معنای تعیین تکلیف برای او نیست؟! وجوب عن الله خداشناسی (کلام) صفات الهی وجوب علی الله احکام وجوب افعال واجب(حکمت نظری) توحید افعالی(الهیات بالمعنی الاخص) توحید ذاتی صفات ذاتیه ( الهی ) ابن تیمیه(حرانی)، احمدبن عبدالحلیم ضرورت Persian [1]. اسفراینى‏، ابو المظفر، التبصیر فی الدین، پاورقی، کوثرى، محمد زاهد، ص 147، قاهره‏، المکتبة الأزهریة للتراث‏، چاپ اول، بی‌تا.<br />[2]. مجموعة الرسائل الکبرى، ج 1، ص 333 به نقل از: ربانی گلپایگانی، علی، القواعد الکلامیة، ص 75، ‏قم، مؤسسة امام الصادق(ع‏)، چاپ اول‏، 1418ق‏.<br />[3]. ر.ک: قمى، میرزا ابو القاسم بن محمد حسن،‏ قوانین الأصول، ص 83، تهران، مکتبة العلمیة الاسلامیه‏‏، چاپ دوم، ‏1378ق‏؛ رشتى، میرزا حبیب ‏الله بن محمد على، ‏بدائع الأفکار، ص 264، قم، مؤسسة آل البیت(علیهم السلام)،‏ چاپ اول، بی‌تا.<br />.[4] طوسى‏، خواجه نصیر الدین، تلخیص المحصل، ص342، بیروت‏، دار الاضواء، چاپ دوم، 1405ق‏.<br /> .[5]ر.ک: جرجانی، میر سید شریف‏، کتاب التعریفات، ص 110، تهران‏، ناصر خسرو، چاپ چهارم‏، 1412ق‏؛ بهمنیار بن المرزبان، التحصیل، ص 59، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم، 1375ش.<br />[6]. ربانی گلپایگانی، علی، امامت در بینش اسلامی، ص 48، قم، مؤسسۀ بوستان کتاب، چاپ دوم، 1378ش.<br />[7]. جوادی آملی، عبد الله، توحید در قرآن، ج 2، ص 197 - 198، قم، اسراء، چاپ اول، 1383ش.<br />[8]. این فقط یک مثال است و فقط در صدد اشاره به ضرورت انجام یک کار است نه چیز دیگری.<br />[9]. کلام حضرت آیت الله جوادی آملی در این‌باره چنین است: «بر پایه این حکم، قانونی بر خداوند حاکم است که باید طبق آن عمل کند، در حالی که هیچ وجوب قانونی بر خدا حاکم نیست؛ نه وجوب اعتباری و تشریعی برای خدای سبحان است و نه وجوب تکوینی؛ یعنی ذات اقدس خداوند مقهور چیزی نمی‌شود»؛ جوادی آملی، عبد الله، تسنیم، ج 16، ص 649، قم، اسراء، چاپ اول، 1388‍ ش؛ توحید در قرآن، ص 246.<br />[10]. معتزله نیز به خطا رفته و با تعبیر «یجب علی الله» چیزی را بر خدا واجب کرده‌اند، بلکه باید گفت یقیناً خدای سبحان کار قبیح نمی‌کند؛ زیرا او خیر محض است و از او جز خیر صادر نمی‌شود. نتیجه این‌که باید تعبیر «یجب عن الله» را به‌کار بُرد، تا چیزی بر خدا حاکم نشود. تسنیم، ج 18، ص 684.<br />[11]. «إِنَّ عَلَینا لَلْهُدى»، اللیل، 12؛ «کَتَبَ رَبُّکُمْ عَلى‏ نَفْسِهِ الرَّحْمَة»، انعام، 54؛ «وَ ما مِنْ دَابَّةٍ فِی الْأَرْضِ إِلَّا عَلَى اللَّهِ رِزْقُها»، نجم، 6؛ «وَ کانَ حَقًّا عَلَینا نَصْرُ الْمُؤْمِنِین‏»، روم، 47؛ «کَذلِکَ حَقًّا عَلَینا نُنْجِ الْمُؤْمِنِین»، یونس، 103؛ «کتب الله لأغلبنّ أنا و رسلی»، مجادله،21. text ابن تیمیه, احمد بن عبد الحلیم (Ibn Taymiyya؛ موسس مکتب سلفیه و بنیان‌گذار نظری وهابیت، مخالف فلسفه، منطق، عرفان و تصوف), 661ق/1263م. ##728ق/1328م. question and answer