محاکمه و حسابرسی انسان‌ها در روز قیامت در همین دنیا است، یا در مکان دیگری انجام می‌‌شود؟ قیامت معاد جسمانی و روحانی محشور معاد(کلام) یوم الحساب محاسبه الف. حضرت رسول اکرم(ص) چ. امام پنجم(حضرت امام باقر ع) Persian [1]. اما بر خلاف مشهور، برخی گفته‌اند: مردم در زمین دیگرى که زمین آخرت است و جهنم در آن‌جا است، محشور مى‌‏شوند. طبرسى فضل بن حسن، مجمع البیان فى تفسیر القرآن، محقق، بلاغی، محمد جواد، ج 6، ص 499، ناصر خسرو، تهران، چاپ سوم، 1372ش.<br />[2]. ابراهیم، 48.<br />[3]. بدین معنا که ذات و ماهیت و حقیقت یک چیز عوض می‌شود. مانند این‌که چوب را می‌‌سوزانیم ماهیتش عوض می‌‌شود و تبدیل به خاکستر می‌‌گردد.<br />[4]. بدین معنا که حقیقت یک چیز به حال خود باقی می‌ماند فقط برخی از صفات آن تغییر می‌‌کند. مانند اینک‌ه پارچه سفید را رنگ سیاه می‌‌کنیم مشکی می‌‌شود.<br />[5]. حالت و ویژگی یک چیز عوض میشود. مانند اینکه شراب را تبدیل به سرکه می‌کنیم حالت مست کننده بودن آن از بین می رود و عوض می‌شود.<br />[6]. مکان یک چیز عوض می‌شود. مانند این‌که نهالی را از جایی به جای دیگر انتقال می‌دهیم.<br />[7]. زمان نسبت به یک چیز تغییر می‌کند مثلاً با بودن خورشید در نقطه اعتدال، ظهر و روز بوده اما پس از عبور و گذشت چند ساعته از آن نقطه و غروب کردن خورشید شب خواهد شد در این فرض، تغییر زمانی حاصل شده است.<br />[8]. مجمع البیان، ج ‏6، ص 498.<br />[9]. مجمع البیان، ج ‏6، ص 498 – 499؛ قمى، على بن ابراهیم، تفسیر قمى، تحقیق، موسوى جزایرى، سید طیب، ج 1، ص 233، دار الکتاب، قم، چاپ چهارم، 1367ش.<br />[10]. مجمع البیان، ج ‏6، ص 498.<br />[11]. مجمع البیان، ج ‏6، ص 499.<br />[12]. مجمع البیان، ج ‏6، ص 499؛ طباطبایى، سید محمد حسین، المیزان فى تفسیر القرآن، ج 12، ص 88، دفتر انتشارات اسلامى، قم، چاپ پنجم، 1417ق.<br />[13]. المیزان، ج ‏12، ص 88؛ مجمع البیان، ج ‏6، ص 499.<br />[14]. «عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ (ع) قَالَ: سَأَلَهُ الْأَبْرَشُ الْکَلْبِیُّ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ- یَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ‏ غَیْرَ الْأَرْضِ، قَالَ تُبَدَّلُ خُبْزَةً نَقِیَّةً یَأْکُلُ النَّاسُ مِنْهَا حَتَّى یَفْرُغَ مِنَ الْحِسَابِ قَالَ الْأَبْرَشُ فَقُلْتُ إِنَّ النَّاسَ یَوْمَئِذٍ لَفِی شُغُلٍ عَنِ الْأَکْلِ فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع هُمْ فِی النَّارِ لَا یَشْتَغِلُونَ عَنْ أَکْلِ الضَّرِیعِ وَ شُرْبِ الْحَمِیمِ وَ هُمْ فِی الْعَذَابِ فَکَیْفَ یَشْتَغِلُونَ عَنْهُ فِی الْحِسَابِ». کلینى، محمد، کافی، محقق، مصحح، غفارى، على اکبر، آخوندى، محمد، ج 6، ص 286، دار الکتب الإسلامیة، تهران، چاپ چهارم، 1407ق.<br />[15]. مجمع البیان، ج ‏6، ص 498؛ المیزان، ج ‏12، ص 88؛ طیب، سید عبد الحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، ج 7، ص 405، اسلام، تهران، چاپ دوم، 1378ش.<br />[16]. مجمع البیان، ج ‏6، ص 498.<br />[17].همان، ج 6، ص 499.<br />[18]. المیزان، ج ‏12، ص 88. text پیامبر اسلام, محمد بن عبدالله (ص), 53 قبل از هجرت.مکه#11ق.مدینه. امام پنجم (امام باقر), محمد بن علی (ع), 57ق./676م#114ق./732م. question and answer