جایگاه نور در حکمت اشراق ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین غیاث الدین دشتکی نورشناسی حکمت اشراق نور فقه الانوار جسم ظلمت ابو نصر فارابی قطب الدین شیرازی عالم انوار ظهور واقعیت نفس آدمی نور و حقیقت نور و ظهور عالم مثال ها ماهیت نور حسی ظهورشناسی عالم محسوس برزخ میان نور و ظلمت وجود اعتبار ذهن المشارع و المطارحات فرشته نفس ناطقه تشکیک انوار قاهر انوار مدبر مشاء ماهیت عقول سلسله مراتب عالم ابن ‌سینا هایدگر معرفت شناسی (مسائل جدید کلامی) شخصیت ها غیاث الدین منصور دشتکی نور (حکمت اشراق) سید محمدعلی دیباجی ملاصدرا شیرازی Persian دانشگاه شیراز 1390 زبان فلسفی شیخ اشراق، زبان نمادها و استعار ه های اشراقی است. در این,lt;br /,gt; میان واژه ی نور از ویژگی خاصی برخوردار است. نور و واژه ی مقابل آن ظلمت، با,lt;br /,gt; ظرفیت معنایی زیاد خود بسیاری از معانی ناظر به خار ج و اعتبارات مربوط به آن,lt;br /,gt; در فلسفه ی رسمی (مشایی) را در خود جای داده است؛ معانی وجود، شیئیت،,lt;br /,gt; حقیقت و واقعیت در نور و معانی عدم، امکان، ماهیت و اعراض در ظلمت قابل,lt;br /,gt; اندراجند، اما آن چه در این جا مهم است دو مسأله است، اول این که با توجه به,lt;br /,gt; دیدگاه مشهور سهروردی – که وجود را از اعتبارات ذهن دانسته – آیا مراد او از,lt;br /,gt; نور یک معنای اعتباری (یعنی ساخته ی ذهن) است؟ و به همین ترتیب در معنای,lt;br /,gt; ظلمت نیز این سؤال تکرار می شود؛ دوم این که آیا نور تنها استعاره ای ناظر به,lt;br /,gt; معنای واقعیات خارجی است یا در مورد فاعل شناسا و جریان شناسایی (یعنی,lt;br /,gt; علم) هم به کار رفته است؟,lt;br /,gt; این مقاله ضمن بررسی معانی و کاربردهای نور به این دو مسأله پاسخ گفته,lt;br /,gt; است: در پاسخ سؤال نخست این مطلب مورد بحث قرار می گیرد که نور نزد,lt;br /,gt; سهروردی ظهور واقعیت است و نه تصور یا مفهوم واقعیت. و پاسخ سؤال دوم این,lt;br /,gt; است که نور با دو لحاظ هستی شناختی و معرفت شناختی مورد توجه سهروردی,lt;br /,gt; بوده و به همین دلیل شناخت (یعنی علم) و فاعل شناسا (یعنی نفس آدمی) هم با,lt;br /,gt; همان نور تعریف می شوند. text دیباجی , سید محمد علی (دانشیار گروه فلسفه و کلام، پردیس فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران) article 2251-6123 http:/jrt.shirazu.ac.ir