رابطه ی خدا و جهان در آینه ی عقل و وحی حکمت متعالیه ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین توحید ابن بابویه، محمدبن علی: شیخ صدوق مرتضی مطهری افلاطون سهروردی نهج البلاغه (نهج‌البلاغه) الله عین الربط ابو نصر فارابی رابطه خدا و جهان بر اساس عقل رابطه خدا و جهان بر اساس وحی جهان عقل و شرع مدرس زنوزی خلقت فیض مقدس وجود رابط و مستقل صانع و مصنوع محرک و متحرک رابطه نفس با بدن رابطه صادر و مصدر (فیضان) نفی حلول و اتحاد فاعلیت الهی محرک اول جوهر عالم اسپینوزا رابطه باطن و ظاهر صفات الهی وحی قرآن امام خمینی ارسطو ابن ‌سینا عقل و دین عقل و ایمان مرتضی مطهری علم نفس ابن بابویه، محمدبن علی(شیخ صدوق) عبدالعلی شکر ملاصدرا شیرازی Persian دانشگاه شیراز زمستان / 1391 خداوند پس از آفرینش موجودات، چگونه ارتباطی با آن‌ها دارد؟ در پاسخ به این سؤال، برخی هرگونه ارتباط را نفی کرده‌اند و معتقدند که جهان پس از پیدایش، جدای از آفریننده‌ی خود، به کارش ادامه می‌دهد. گروهی دیگر به وجود رابطه میان خالق و مخلوق اذعان دارند که خود چند دسته‌اند. افلاطون و برخی از متکلمین مسلمان، هرچند به شکل متفاوت، به رابطه‌ی صانع و مصنوع اشاره کرده‌اند. ارسطو این رابطه را از نوع محرک و متحرک دانسته‌ است. رواقیون رابطه‌ی خدا و جهان را همان رابطه‌ی نفس و بدن تلقی کرده‌اند، که از جهاتی همگون با دیدگاه برخی از عرفای مسلمان است. افلوطین سخن از فیضان و رابطه‌ی صادر و مصدر به میان آورده است، که در نحله‌های مختلف کلامی، فلسفی و عرفانی متأخر، تأثیر فراوان داشته است. رابطه‌ی حلول و اتحاد نیز نوع دیگری از این ارتباط است، که منتسب به مذهب نصارا و جمعی از صوفیه است.,lt;br /,gt; این نوشتار ضمن بررسی و نقد نظرهای گذشته، به تبیین رابطه‌ی دیگری میان خداوند و آفریده‌هایش در قالب وجود رابط و مستقل می‌پردازد و نشان می‌دهد که رابطه‌ی خالق و مخلوق از نوع رابطه‌ی وجود رابط و مستقل است، به گونه‌ای که مخلوقاتْ عین ربط به خداوند هستند نه موجودات مستقلی که مرتبط با او باشند، چون در غیر این صورت، در مقابل خداوند، از نوعی استقلال برخوردار خواهند بود و چنین چیزی پذیرفتنی نیست. این دیدگاه، که بر مبنای حکمت متعالیه شکل گرفته است، با آموزه‌های وحیانی نیز سازگار است. text شکر , عبدالعلی (دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.) article 2251-6123 http:/jrt.shirazu.ac.ir