تشبیه یا تنزیه از دیدگاه امام علی (ع) شیخ صدوق علامه طباطبایی مجسمه نهج البلاغه (نهج‌البلاغه) ائمه اطهار (ع) خداشناسی مشاء تشبیه تنزیه رویت خدا شیخ کلینی الهیات سلبی تنزیه مطلق تباین خالق و مخلوق اشراقیون صفات الهی از نظر امام علی (ع) تجسیم تاویل آیات موهوم تجسیم رد تنزیه مطلق بی حدی خدا محاط نبودن خدا توصیف ناپذیری خدا سلفیه رویت با قلب موجود بنفسه بی همتایی خدا بینونت بین خالق و مخلوق حدود توصیف خدا قرآن اشعری ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین محمد بن یعقوب کلینی ابن بابویه، محمدبن علی: شیخ صدوق علامه طباطبایی: سید محمدحسین طباطبایی ابن سینا: ابوعلی سینا خداشناسی (کلام) 17. فرق کلامی مجسمه (مشبهه صفاتیه) علامه طباطبایی ابن سینا حسن حسن زاده آملی محمد بن یعقوب کلینی ابوالحسن اشعری (موسس مکتب اشاعره) ابن بابویه، محمدبن علی(شیخ صدوق) ب. امام اول(حضرت امام علی ع) صمد عبداللهی عابد ملاصدرا شیرازی Persian دانشگاه تهران بهار و تابستان/ 1389 گرایش به خدا در فطرت انسان‌ها قرار داده شده و آدمی در طول تاریخ در پی شناختن خدای خود بوده و بسا که در این مسیرْ مصادیق ناشایست را به عنوان خدا پرستیده است. برخی برای شناخت خدا او را به انسان یا موجودات دیگری تشبیه می‌کنند و حتّی قائل به تجسّم خدا می‌شوند، و برخی دیگر برای در امان ماندن از تشبیه دچار تنزیه مطلق می‌گردند و می‌گویند که ما را راهی برای شناخت خدا نیست. امام علی (ع) تشبیه را ردّ کرده و برای ردّ آن، ادلّه‌ای به میان آورده است. از آن جمله: همتا نداشتن خدا، این‌که شباهت مخلوقات به یکدیگر دلیل بی‌همتایی خداست، احاطه‌ناپذیری خدا و.... او برای ردّ تجسیم نیز، ادلّه و شواهدی آورده است، همچون این‌که عظمت نفوذناپذیر خدا مانع رؤیت‌اش است، و نیز تقدّم زمانی خداوند، همانند نداشتن او، مکان‌مند نبودن او، خستگی‌ناپذیری و عدم عجز و عدم تحمل رنج و...؛ و در این راستا آیات موهم تجسیم را تأویل کرده است. علی(ع) تنزیه مطلق را قبول ندارد و قائل به این است که خدا را در حدّی که خود خدا و پیامبران‌اش معرّفی کرده‌اند و بر اساس آیات و افعال‌اش می‌توان شناخت؛ ولی برای شناخت ذات و کُنه صفات‌اش راهی نیست. او برای تنزیه نیز ادلّه‌ای آورده است، مثل: حدّ نداشتن خدا، محاط نبودن خدا، و توصیف‌ناپذیری خدا. text عبداللهی عابد , صمد (دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات دانشگاه شهید مدنی آذربایجان. تبریز، ایران) ام‍ام‌ اول‌ (امام علی), امیر المومنین ع‍ل‍ی‌ب‍ن‌ اب‍ی‌طال‍ب‌(ع‌) , ۲۳ ق‍ب‍ل‌ از ه‍ج‍رت‌ # # ۴۰ق‌./661م. ابن سینا, حسین بن عبدالله (Ibn Sina؛ Avicenna؛ شیخ الرئیس، فیلسوف مشهور مشائی، شیعه و ایرانی), ۳۷۰ق/359ش./981م. (افشنه بخارا)# # ۴۲۸ق/416ش./1038م. (همدان) شیخ صدوق, ابن بابویه محمد بن علی (بزرگ‌ترین محدّث و فقیه امامیه مکتب حدیثی قم، مولف "من لا یحضره الفقیه" از کتب اربعه جوامع حدیثی شیعه), -311ق./924م.قم ## ‏381 ق./992م. شهرری شیخ کلینی , محمد بن یعقوب (فقیه و محدث بزرگ امامیه، مولف "کافی" از کتب اربعه جوامع حدیثی شیعه؛ متکلم امامی دوره غیبت صغری), ۲۵۸ق./249ش./864م. ری،ایران# # 328ق./941م. بغداد،عراق طباطبایی(علامه طباطبایی), سید محمد حسین (فیلسوف نوصدرایی معاصر، حکمت متعالیه، مفسر بزرگ؛ صاحب تفسیر المیزان، «بدایة الحکمة»، «نهایة الحکمة» و «اصول فلسفه و روش رئالیسم») , 1281ش. تبریز ##1360ش. قم اشعری , ابوالحسن علی بن اسماعیل (موسس مکتب کلامی اشعری), 260ق/874م.#324ق/936م. حسن زاده آملی, حسن (علامه ذوالفنون، فیلسوف و عارف شیعه ایرانی), 1307ش. لاریجان، آمل، مازندران#1400ش. article 2008-9422 https:/jitp.ut.ac.ir