اتصاف ماهیت به وجود در پرتو قاعده فرعیت در اندیشه صدرالمتألهین وجود ذهنی اسفار وجود الله اصالت وجود اتحاد عاقل و معقول اتصاف ماهیت به وجود ثبوت ماهیت در ذهن قاعده فرعیه جسمانیت الحدوث و روحانیت البقاء (فلسفه) حمل شایع هلیه بسیطه استلزام ماهیت لابشرط تبعیت هلیات بسیطه عوارض وجود ثبوت ماهیت در خارج ثبوت وجود جنبه ایجابی قاعده فرعیه مفاد قاعده فرعیه کاربرد قاعده فرعیه هویت خارجی اعتبار ماهیت کتاب شفا (ابن سینا) ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین خواجه نصیرالدین طوسی علامه طباطبایی: سید محمدحسین طباطبایی عبدالله جوادی آملی ابن سینا: ابوعلی سینا خواجه نصیرالدین طوسی علامه طباطبایی ابن سینا حسن حسن زاده آملی ماهیت ( عام ) ماهیت ماهیت من حیث هی اصالت وجود حمل شایع حمل اولی خداشناسی(الهیات بالمعنی الاخص) واجب تعالی (اسماء ذات) عبدالله جوادی آملی ابونصر فارابی فخر رازی ارسطو سعدالدین تفتازانی، مسعود بن عمر جلال الدین دوانی، محمد بن سعد عسکری سلیمانی امیری وجود (اسماء اول عرفان نظری) هلیه بسیطه(مقابل هلیه مرکبه) هلیه مرکبه(مقابل هلیه بسیطه) وجود ذهنی ملاصدرا شیرازی حاج ملاهادی سبزواری (موسس مکتب سبزوار) Persian دانشگاه باقرالعلوم(ع) پاییز/1391 مطابق قاعدة فرعیّت، ثبوت چیزی برای چیز دیگر فرع بر ثبوت مثبت له است (جنبة اثباتی) و فرع بر ثبوت ثابت نیست (جنبة سلبی). مسئلة اتّصاف ماهیت به وجود از مهم‌ترین کاربردهای جنبة ایجابی قاعدة فرعیّت است. این مسئلة از گذشته دور در بین فلاسفه مطرح بوده و پاسخ‌های متعددّی از سوی فلاسفه در حل آن ارائه شده است. صدرالمتألهین، پس از نقد و بررسی پاسخ‌های ارائه شده، چهار پاسخ به مسئلة فوق ارائه می‌نماید: 1. ثبوت وجود برای ماهیت از قبیل ثبوت شیء لشیء نیست بلکه از قبیل ثبوت الشیء است. 2. قاعدة فرعیّت مختص به عوارض وجود است و شامل عوارض ماهیّت نمی‌گردد. 3. مطابق اصالت وجود، ماهیّت ثبوت حقیقی ندارد تا عروض وجود بر آن مصداق قاعدة فرعیّت (ثبوت شیء لشیء) گردد. 4. عقل ماهیّت را بما هی‌هی (لابشرط) اعتبار می‌نماید و حتی از اینکه ماهیّت بما هی هی نیز دارای وجود ذهنی است صرف‌نظر می‌نماید. بنابراین، ماهیّت مفروض هیچ‌گونه ثبوتی ندارد تا مشمول قاعدة فرعیّت گردد. text سلیمانی امیری, عسکری (استاد تمام و عضو هیئت علمی موسسه آموشی و پژوهشی امام خمینی(ره)), #1337ش.خراسان جنوبی- اسماعیلی, محمدعلی (پژوهشگرسطح 4 حوزه علمیه قم، دانشجوی دکتری فلسفه، جامعة المصطفی العالمیة قم), 1368ش.# طباطبایی(علامه طباطبایی), سید محمد حسین (فیلسوف نوصدرایی معاصر، حکمت متعالیه، مفسر بزرگ؛ صاحب تفسیر المیزان، «بدایة الحکمة»، «نهایة الحکمة» و «اصول فلسفه و روش رئالیسم») , 1281ش. تبریز ##1360ش. قم ملاصدرا, صدرالدین محمد بن ابراهیم شیرازی (فیلسوف مشهور موسس حکمت متعالیه، شیعه و ایرانی), 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. فخر رازی , محمد بن عمر (فقیه، متکلم، فیلسوف، مفسر و حکیم مسلمان ایرانی، مکتب اشعری، متکلم اشاعره متاخر، شافعی، پیش برنده الهیات فلسفی، مخالف؟ فلسفه), 543ق./1149م. ری، تهران، ایران ## 606ق./1210م. هرات، افغانستان خواجه نصیر الدین طوسی, محمد بن محمد (فیلسوف و متکلم ایرانی سده هفتم، موسس کلام فلسفی، شیعه امامی), 579ق./1201م.توس،ایران-# # 672ق./1274م.کاظمین،عراق سبزواری, حاج ملاهادی بن مهدی (فیلسوف صدرایی، حکمت متعالیه), 1212ق./1798م,#1289ق./1872م. ابن سینا, حسین بن عبدالله (Ibn Sina؛ Avicenna؛ شیخ الرئیس، فیلسوف مشهور مشائی، شیعه و ایرانی), ۳۷۰ق/359ش./981م. (افشنه بخارا)# # ۴۲۸ق/416ش./1038م. (همدان) جوادی آملی, عبدالله (مرجع معاصر تقلید مقیم قم، فیلسوف، عارف و مفسر قرآن), 1312ش./1350ق. آمل، مازندران# حسن زاده آملی, حسن (علامه ذوالفنون، فیلسوف و عارف شیعه ایرانی), 1307ش. لاریجان، آمل، مازندران#1400ش. فارابی , ابونصر محمد بن محمد (Alfarabi، معلم ثانی، فیلسوف مشائی، تشیع فلسفی), -257ق/ 870م#339ق/950م سعدالدین تفتازانی , مسعود بن عمر (فقیه شافعی و حنفی، ادیب، مفسر، متکلم مکتب اشعری و مکتب ماتریدی؟، منطقی، فیلسوف ارسطویی، شاگرد قطب رازی و عضدالدین ایجی، ایرانی) , 722ق./701ش./1323م. تفتازان، شیروان، استان خراسان شمالی # # 792ق./769ش./1390م. سمرقند، ازبکستان جلال الدین دوانی , محمد بن اسعد (فیلسوف، حکیم، متکلم، شاعر و دانشمند بزرگ اسلامی، شافعی، اشعری، «مستبصر؟: "به دلیل انتساب رساله نورالهدایة در امامت به او"»), 830ق./1427م. دوان، کازرون##908ق./1503م. کازرون ارسطو, معلم اول (Aristotélēs،فیلسوف مشائی یونانی), 384 ق.م#322 ق.م article 0 http:/www.bou.ac.ir