پیدایی کثرت از منظر عرفان و فلسفه اسفار نظام هستی فصوص الحکم حکمت متعالیه وجود عوالم سه گانه الله مشاء فیض مقدس عالم مثال کثرت وحدت شخصی وجود وحدت در کثرت صادر اول ظهور متفاوت اسما الهی فیض اقدس مجهول مطلق مرتبه ذات حق فیض منبسط ذات احد مرتبه واحدیت قاعده «الواحد» اطلاق ذاتی نظام عالم وجود وجود لابشرط مقسمی تعینات خلقی عالم ارواح هویت مطلقه اعیان‌ ثابته کثرت حقیقی کثرت از نظر عرفان کثرت از نظر فلسفه اعتباریت کثرت تعین وجود وجود بشرط شئ خواجه نصیرالدین طوسی عبدالله جوادی آملی علامه مجلسی: محمدباقربن محمدتقی مجلسی ابن سینا: ابوعلی سینا نظام هستی صادر اول وحدت شخصی وجود انسان کامل (کلام) علامه مجلسی خواجه نصیرالدین طوسی ابن سینا حسن حسن زاده آملی حکمت متعالیه فلسفه مشاء عالم ( امکانی ) واجب تعالی (اسماء ذات) عبدالله جوادی آملی سید جلال آشتیانی ابوحامد غزالی طوسی اصطلاحنامه عرفان ابن عربی نفس رحمانی(عرفان نظری) الف. حضرت رسول اکرم(ص) اعیان ثابته کثرت(احکام ظهورات ذات عرفان نظری) احدیت الوهی(الله) وجود (اسماء اول عرفان نظری) ظهور اسماء(قسیم صفات و اعیان ثابته) ظهور صفات(قسیم اسماء و اعیان ثابته) ظهور کثرت در وحدت(مقابل ظهور وحدت در کثرت) ظهور وحدت در کثرت(مقابل ظهور کثرت در وحدت) عالَم مثال(قسیم عالم معانی و ارواح و اجسام) عالَم کثرت(مقابل عالَم وحدت) مقام واحدیت(مقابل مقام احدیت) مجهول مطلق(مقابل مجهول من وجه) Persian موسسه فرهنگی تحقیقاتی إسراء تابستان/1390 مقالهٴ حاضر، نخست به تبیین اجمالی برخی مبانی نظری عرفانی در پیدایش عالم، همچون وحدت شخصی وجود و اعتباری بودن کثرت، تعینات وجود قبل از پیدایش کثرت و پس از آن می‌پردازد. سپس نحوهٴ پیدایی عالم را از منظر عرفان برمی‌رسد و در هر دو بحث، تفاوت این دیدگاه را با دیدگاه فلسفی به نحوی اجمالی بیان می‌کند. در این مقاله چگونگی ظهور اسما و صفات الهی و تعینات و نسبت‌های متکثر آن و نیز اینکه این امور با ترتیبی خاص از او ناشی می‌شوند، مورد بررسی قرار گرفته، نقش قاعدهٴ الواحد در این بحث، ویژگی‌های صادر اول و تفاوت دیدگاه عرفانی و فلسفی و نیز تحلیل و نقد برخی گفته‌های ابن عربی در این خصوص بیان می‌گردد.,lt;br /,gt; از آنجا که در برخی از دیدگاه‌های عارفان اختلاف نظرهایی وجود دارد و انعکاس این اختلافات موجب دور شدن مقاله از هدف اصلی می‌گردید، آنچه در این مقاله به عرفان و عارفان نسبت داده شده است، عمدتا بر اساس تبیین و تشریح حضرت استاد آیت الله جوادی آملی از عرفان نظری می‌باشد و موارد معدودی هم که به دیدگاه عرفانی بزرگان دیگر اشاره شده، مواردی است که با این تبیین همخوانی دارد. ضمن اینکه در ارائه نظریات حکمت مشاء، صرفا بر آرای ابن سینا تأکید شده است. text میری (حسینی), سید محسن (دانشیار گروه فلسفه اسلامی جامعة المصطفی العالمیة) جوادی آملی, عبدالله (مرجع معاصر تقلید مقیم قم، فیلسوف، عارف و مفسر قرآن), 1312ش./1350ق. آمل، مازندران# ابن سینا, حسین بن عبدالله (Ibn Sina؛ Avicenna؛ شیخ الرئیس، فیلسوف مشهور مشائی، شیعه و ایرانی), ۳۷۰ق/359ش./981م. (افشنه بخارا)# # ۴۲۸ق/416ش./1038م. (همدان) خواجه نصیر الدین طوسی, محمد بن محمد (فیلسوف و متکلم ایرانی سده هفتم، موسس کلام فلسفی، شیعه امامی), 579ق./1201م.توس،ایران-# # 672ق./1274م.کاظمین،عراق پیامبر اسلام, محمد بن عبدالله (ص), 53 قبل از هجرت.مکه#11ق.مدینه. حسن زاده آملی, حسن (علامه ذوالفنون، فیلسوف و عارف شیعه ایرانی), 1307ش. لاریجان، آمل، مازندران#1400ش. علامه مجلسی, مولی محمدباقر (فقیه شیعه امامیه در دوران شاه سلیمان و شاه سلطان حسین صفوی، شیخ الاسلام عهد شاه سلیمان، از فقیهان و محدثان مشهور شیعه در قرن یازدهم هجری، نزدیک به اخباریان: اخباری معتدل، صاحب بحارالانوار: بزرگ‌ترین دائرة‌المعارف حدیث شیعه امامیه), 1037ق./1628م. # # 1110ق./1699م. آشتیانی, سید جلال‌الدین (فیلسوف معاصر، استاد فلسفه دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد، مکتب حکمت متعالیه، از برجسته‌ترین شارحان فلسفه و عرفان اسلامی در عصر حاضر و یکی از حکیمان نوصدرایی، حامی جریان سنتی فلسفه اسلامی و جریان حکمت جاودان، مخالف جریان فردید و مکتب تفکیک), #1304ش.آشتیان-1384ش.مشهد ابن عربی , شیخ اکبر؛ محیی الدین محمدبن علی (Ibn Arabi؛ شاعر، فیلسوف و عارف مشهور قرن هفتم هجری، از اولاد حاتم طائی، متولد اندلس، صاحب کتب «فتوحات مکیه» و «فصوص الحکم»، نظریه وحدت وجود), 560ق/1165م.#638ق/1240م. صدرالدین قونوی , محمد بن اسحاق (شیخ کبیر، اهل قونویه ترکیه، شاگرد و مرید و پسر زن محی الدین عربی، معاصر مولوی و خواجه نصیر، شارح افکار و اندیشه های محی الدین، صاحب کتب «مفتاح الغیب» و «نصوص» و «فکوک»، از عرفای قرن هفتم هجری), 607ق. #673؟ ق. غزالی طوسی , ابو حامد محمد‎ بن محمد Abū Ḥāmid Muḥammad ibn Muḥammad aṭ-Ṭūsiyy al-Ġaz(z)ālīy(امام محمد غزالی، از معروفترین علمای اسلام، متکلم اشعری، ضد فلسفه، طرفدار منطق، شافعی مذهب، از متصوفه و عرفای قرن پنجم هجری، جامع معقول و منقول، رئیس جامع نظامیه بغداد) , 450ق/437ش./1059م. طوس، خراسان رضوی# # 505ق/490ش./1112م. طوس، خراسان رضوی article Comparative 2383-2916 http:/hikmat.isramags.ir