نظریه مثل افلاطونی و سیر آن در فلسفه اسلامی نظریه مُثُل افلاطون اسفار مثل نوریه حکمت اشراق مشاء ارباب انواع جوهر (منطق) رساله تیمائوس حکمت الهی عقول طولیه حکمت یمانی عقول عقول عرضیه مفارقت تمثیل غار رابطه کلیات و امور جزئی کتاب جمهوری (افلاطون) مثل در فلسفه اسلامی مثل و اخلاق مثل و زیبایی شناسی کلیات مفارق براهین اثبات مثل نوریه محاوره منون برهان ادراک برهان آثار برهان حرکت ملاصدرا ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین علامه طباطبایی: سید محمدحسین طباطبایی مرتضی مطهری ابن سینا: ابوعلی سینا عالم عقول ارباب انواع علم الهی مرتضی مطهری علامه طباطبایی غلامحسین ابراهیمی دینانی ابن سینا حکمت اشراق the School of Illumination فلسفه افلاطون فلسفه مشاء ماهیت عقل ( جوهر ) عقول طولیه عقول عرضیه عقل کلی متصل عقل کلی منفصل مُثُل غلامحسین ابراهیمی دینانی احمد بهشتی ابونصر فارابی ارسطو افلاطون جلال الدین دوانی، محمد بن سعد پارمنیدس سقراط حسین صابری میرداماد ملاصدرا شیرازی Persian موسسه فرهنگی تحقیقاتی إسراء زمستان/1392 در این نوشتار به بررسی سیر نظریۀ مثل افلاطونی در آرای اندیشمندان اسلامی پرداخته شده است. نظریۀ مثل افلاطونی، از وجوه مختلف هستی‌شناسانه، معرفت‌شناسانه، علم‌النفسی، اخلاقی، زیبایی‌شناسانه و خداشناسانه اهمیت فراوانی دارد. از زمان افلاطون تا کنون، هم در میان فلاسفۀ اسلامی و هم در میان فلاسفۀ غربی، مسألۀ مثل افلاطونی، مورد بحث، تأیید و انتقاد فراوان واقع شده است. بررسی محتوایی ـ تاریخی دیدگاه‌های اندیشمندان اسلامی از جمله فارابی، ابن‌سینا، شیخ اشراق، محقق دوانی، میرداماد و ملّاصدرا نشان می‌دهد که اولاً نظریۀ مثل افلاطونی نزد اندیشمندان مسلمان هم دچار جرح و تعدیل‌های بسیار و به برخی وجوه، پذیرفته شده و جنبه‌های اخلاقی و زیبایی‌شناسانۀ آن مورد نظر قرار نگرفته است؛ ثانیاً ادلۀ آن‌ها در رد یا اثبات نظریۀ مثل ناتمام است؛ و ثالثاً فیلسوفان اشراقی (به معنای عام) و عرفان‌گرا رغبت بیش‌تری به پذیرش آن نشان داده‌اند. text صابری ورزنه , حسین (استادیار، گروه فلسفۀ دین، ادیان و عرفان، دانشکده الهیات، دانشگاه تهران، قم، ایران) افلاطون, (معلم ارسطو ،بنیانگذار ایدئالیسم، معروف به افلاطون الهی و افلاطون اشراقی در جهان اسلام، تمام فلسفه را حاشیه بر آثار او دانسته اند), 427/428 پ. م#۳۴۸/۳۴۷ پ. م ملاصدرا, صدرالدین محمد بن ابراهیم شیرازی (فیلسوف مشهور موسس حکمت متعالیه، شیعه و ایرانی), 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. طباطبایی(علامه طباطبایی), سید محمد حسین (فیلسوف نوصدرایی معاصر، حکمت متعالیه، مفسر بزرگ؛ صاحب تفسیر المیزان، «بدایة الحکمة»، «نهایة الحکمة» و «اصول فلسفه و روش رئالیسم») , 1281ش. تبریز ##1360ش. قم ابن سینا, حسین بن عبدالله (Ibn Sina؛ Avicenna؛ شیخ الرئیس، فیلسوف مشهور مشائی، شیعه و ایرانی), ۳۷۰ق/359ش./981م. (افشنه بخارا)# # ۴۲۸ق/416ش./1038م. (همدان) مطهری , مرتضی Murtaḍā Muṭahharī (فیلسوف، متکلم، مفسر و اندیشمند معاصر), 1298ش. فریمان، خراسان رضوی #1358 ش. تهران ابراهیمی دینانی, غلامحسین (استاد تمام بازنشسته گروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، از شاگردن علامه طباطبایی، مشهور به طرح پرسش های جدید از فلسفه اسلامی), -1313 ش.# فارابی , ابونصر محمد بن محمد (Alfarabi، معلم ثانی، فیلسوف مشائی، تشیع فلسفی), -257ق/ 870م#339ق/950م میرداماد, میر برهان‌الدین محمدباقر (فیلسوف عصر صفوی و استاد ملاصدرا، معلم ثالث), -969ق.گرگان#1040ق./1632م.عراق جلال الدین دوانی , محمد بن اسعد (فیلسوف، حکیم، متکلم، شاعر و دانشمند بزرگ اسلامی، شافعی، اشعری، «مستبصر؟: "به دلیل انتساب رساله نورالهدایة در امامت به او"»), 830ق./1427م. دوان، کازرون##908ق./1503م. کازرون ارسطو, معلم اول (Aristotélēs،فیلسوف مشائی یونانی), 384 ق.م#322 ق.م سقراط , معلم افلاطون (فیلسوف یونانی), 469#399 ق.م پارمنیدس ( فیلسوف پیشاسقراطی), -, #قرن5 ق م بهشتی, احمد ( استاد مدعو گروه فلسفه‌وکلام اسلامی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم وتحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. استاد بازنشسته گروه فلسفه‌وکلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.) article Review comments 2383-2916 http:/hikmat.isramags.ir