بررسی تطبیقی حدوث و قدم کلام خدا در اسلام و مسیحیت ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین محمد بن یعقوب کلینی خواجه نصیرالدین طوسی علامه حلی علامه طباطبایی: سید محمدحسین طباطبایی قدیم معتزله نهج البلاغه (نهج‌البلاغه) اسلام مسیحیت اشاعره ماهیت کلام بنی عباس وعد و وعید حنابله الحدوث خلق قرآن انجیل فرشته وحی حدوث حنابله (فرق کلامی) اشاعره (اهل سنت) معتزله (اهل سنت) وعد و وعید حدوث کلام الهی حدوث قرآن حضرت عیسی (ع) انجیل حدوث و قدم قرآن نوس محمدرضا مظفر خواجه نصیرالدین طوسی علامه طباطبایی محمد رضا مظفر محمد بن یعقوب کلینی علامه حلی شورای نیقیه کلمه(لوگوس) حدوث و قدم کلام الهی دین اسلام (دامنه ادیان پیشرفته) دین مسیحیت(دامنه ادیان پیشرفته) حضرت مسیح (ع) از نظر مولوی محمد بن عبدالکریم شهرستانی عباسیان پولس رسول (از رسولان مسحیت و از مهمترین چهره ای سراسر تاریخ مسیحی) ابن عربی مامون عباسی مولوی حضرت عیسی(ع) الف. حضرت رسول اکرم(ص) ب. امام اول(حضرت امام علی ع) صفت در ذات کلمه خدا کلام و فعل خدا معمر بن عباد سلمی سید حسین نصر دین مسیحیت (دین الهی توحیدی تحریف شده) میرداماد ملاصدرا شیرازی حاج ملاهادی سبزواری (موسس مکتب سبزوار) Persian دانشگاه شیراز بهار/1387 یکی از مهم‌ترین مشترکات کلامی بین دین اسلام و مسیحیت،بحث دربارهء حدوث و قدم کلام خداست.شاید کهن‌ترین جدال اعتقادی در این دو دین‌ آسمانی،همین موضوع باشد.متکلمان مسیحی،که مسیح را کلام خدا دانسته‌اند،دربارهء حادث یا قدیم بودن،الهی یا انسانی و آسمانی یا زمینی بودن‌ او دچار اختلاف شده‌اند و به همین دلیل،در بین خود،مذهب‌ها و مکتب‌های‌ مختلفی را به وجود آورده‌اند.این اختلافات در نخستین حکومت‌های آن‌ها و دوران کنستانتین و شورای نیقیه اوج می‌گیرد.در اسلام نیز دربارهء کلام خدا، یعنی قرآن مجید همین ماجرا وجود داشته و بحث شده است که آیا کلام خدا حادث است یا قدیم و آسمانی است یا زمینی،به ویژه در دوران خلافت مأمون‌ خلیفهء عباسی و اختلاف معتزله و اشاعره و دیگران،این جدال اوج گرفت.در این مقاله،به مشابهت‌های متعدد این دو دین الهی درباره کلام خدا پرداخته و موارد متعددی از آن شباهت‌ها ارائه گردیده است که راهی برای تقریب بین این‌ ادیان آسمانی می‌گشاید. text افراسیاب‌پور, علی‌اکبر (دانشیار مدعو، گروه عرفان اسلامی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران / دانشیارگروه عرفان، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران) پیامبر الهی , حضرت عیسی (مسیح علیه السلام، از پیامبران الوالعزم، آورنده انجیل) ملاصدرا, صدرالدین محمد بن ابراهیم شیرازی (فیلسوف مشهور موسس حکمت متعالیه، شیعه و ایرانی), 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. طباطبایی(علامه طباطبایی), سید محمد حسین (فیلسوف نوصدرایی معاصر، حکمت متعالیه، مفسر بزرگ؛ صاحب تفسیر المیزان، «بدایة الحکمة»، «نهایة الحکمة» و «اصول فلسفه و روش رئالیسم») , 1281ش. تبریز ##1360ش. قم خلیفه عباسی, مامون (هفتمین خلیفه عباسی، خلافت از 198 تا 218 هجری قمری، حامی معتزله و آمر سیاست محنة خلق قرآن در مخالفت با اهل حدیث، رسمیت دهنده اعتزال و معتزله، آمر مسمومیت امام هشتم حضرت رضا علیه السلام) , 170ق. بغداد، عراق#218 ق. طرسوس، ترکیه ام‍ام‌ اول‌ (امام علی), امیر المومنین ع‍ل‍ی‌ب‍ن‌ اب‍ی‌طال‍ب‌(ع‌) , ۲۳ ق‍ب‍ل‌ از ه‍ج‍رت‌ # # ۴۰ق‌./661م. خواجه نصیر الدین طوسی, محمد بن محمد (فیلسوف و متکلم ایرانی سده هفتم، موسس کلام فلسفی، شیعه امامی), 579ق./1201م.توس،ایران-# # 672ق./1274م.کاظمین،عراق سبزواری, حاج ملاهادی بن مهدی (فیلسوف صدرایی، حکمت متعالیه), 1212ق./1798م,#1289ق./1872م. پیامبر اسلام, محمد بن عبدالله (ص), 53 قبل از هجرت.مکه#11ق.مدینه. شیخ کلینی , محمد بن یعقوب (فقیه و محدث بزرگ امامیه، مولف "کافی" از کتب اربعه جوامع حدیثی شیعه؛ متکلم امامی دوره غیبت صغری), ۲۵۸ق./249ش./864م. ری،ایران# # 328ق./941م. بغداد،عراق قیصری, شرف الدین داود بن محمود ساوی( رومی الاصل و یکی از پیروان و شارحان مشهور مکتب ابن عربی در سده هشتم هجری), #751 ق. نصر, سید حسین (Seyyed Hossein Nasr؛ فرزند سید ولی‌الله نصر و نوه شیخ فضل‌الله نوری، فیلسوف و متأله سنت‌گرای ایرانی، استاد علوم اسلامی در دانشگاه جرج واشینگتن امریکا، مکتب خرد جاویدان یا حکمت خالده، مکتب سنت‌گرایی، پیرو طریقت مریمیه از شاذلیه), 1312ش.# میرداماد, میر برهان‌الدین محمدباقر (فیلسوف عصر صفوی و استاد ملاصدرا، معلم ثالث), -969ق.گرگان#1040ق./1632م.عراق علامه حلی, ابن مطهر حسن بن یوسف (مرجع تقلید، فقیه و متکلم شیعه در قرن هشتم هجری، مولف بیش از ۱۲۰ کتاب در رشته‌های فقه، اصول فقه، کلام، حدیث، تفسیر، رجال، فلسفه و منطق), 648ق/1251م. حله، عراق ## 726ق/1326م. حله، عراق علامه مظفر , آیت الله شیخ محمد رضا (منطقى، فقیه، اصولى، ادیب، متکلم؛ شیعه اثنی‌عشرى و عراقى، صاحب تالیفات منتخب به عنوان متون درسی حوزه کتب: «المنطق»، «عقائد الامامیه»، «أصول الفقه»), 1322ق./1904م. نجف، عراق#1383ق./1964م. نجف، عراق مولوی , جلال الدین محمد بلخی (فیلسوف، عارف، شاعر؛ حنفى؛ اهل بلخ، صاحب کتاب «مثنوی معنوی» و «دیوان شمس»، از بزرگترین عرفای اسلام، عارف قرن هفتم هجری), 604 #672 سلمی, معمر بن عباد (متکلم معتزلی بصری), #215ق. شهرستانی , محمد بن عبدالکریم (متکلم، مورخ، محدث، فقیه شافعی، اصولی، مکتب اشعری، مولف کتب «الملل والنحل» و «نهایة الاقدام فی علم الکلام» و «مصارعة الفلاسفة» و «تفسیر مـفاتیح الاسرار و مصابیح الابرار»، ازطرفداران اسماعیلیه؟), 479ق./1087م. شهرستانه، خراسان بزرگ (اکنون: جوزجان، افغانستان) # # 548ق./1154م. شهرستانه، خراسان بزرگ ابن عربی , شیخ اکبر؛ محیی الدین محمدبن علی (Ibn Arabi؛ شاعر، فیلسوف و عارف مشهور قرن هفتم هجری، از اولاد حاتم طائی، متولد اندلس، صاحب کتب «فتوحات مکیه» و «فصوص الحکم»، نظریه وحدت وجود), 560ق/1165م.#638ق/1240م. پولس قدیس, سنت پل (پولس رسول؛ از مبلغان مسیحیت بود؛ برخلاف حواریون، پولس هرگز با عیسی دیدار مستقیم نداشته‌است، در کتاب اعمال رسولان، پولس پیشوای غیریهودیان خوانده شده‌است، چهارده بخش عهد جدید به پولس نسبت داده می‌شود، به عقیده تولستوی پولس در انحراف مسیحیت اولیه از مسیر عیسی نقش اصلی را داشت), سال ۵ میلادی طرسوس، کیلیکیا، امپراتوری روم (ترکیه امروزی)#بین سال ۶۰ و ۶۷ میلادی، رم، ایتالیا اسکندرانی, کلمنت, ح 150 م-ح 215 م article Comparative 2251-6123 http:/jrt.shirazu.ac.ir