جهان‌های ممکن انضمامی و نقد آن از دیدگاه حکمت متعالیه اصالت وجود حمل شایع صناعی (منطق) معقول ثانی فلسفی امکان (منطق) منطق موجهات ضرورت فلسفی نام گرایی تقلیلی متافیزیک تحلیلی وجوه سه گانه منطقی مفهوم جهان مفاهیم ماهوی فیلسوفان بالفعل انگار بهترین نظریه تام مبناگرایی وجهی حمل اولی ذاتی (منطق) امکان گرایی نومینالیسم جهان ممکن تجربه‌گرایی = آمپریزم (فلسفه) ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین خواجه نصیرالدین طوسی علامه طباطبایی: سید محمدحسین طباطبایی مرتضی مطهری محمدتقی مصباح یزدی و دیگر موضوعات مرتبط با کلام خواجه نصیرالدین طوسی محمدتقی مصباح یزدی مرتضی مطهری علامه طباطبایی حسن حسن زاده آملی اصطلاحنامه فلسفه حکمت متعالیه روح الله عالمی ویلارد ون اورمن کواین مصطفی زالی ملاصدرا شیرازی حاج ملاهادی سبزواری (موسس مکتب سبزوار) Persian دانشگاه شیراز تابستان/ 1392 ظهور مفهوم جهان‌های ممکن در فلسفه‌ی تحلیلی معاصر و تأثیر فراوان آن در غلبه بر تشکیک تجربه‌گرایی جدید مبنی بر نفی منطق وجهی، به مباحث فراوانی پیرامون ماهیت این مفهوم منجر شده است. عده‌ای از فلاسفه جهان‌های ممکن را اموری انتزاعی و چونان وضعیت ممکن امورِ همین جهان واقعی قلمداد کرده‌اند. در مقابل، برخی دیگر از فلاسفه که چهره‌ی برجسته‌ی آن‌ها دیوید لویس است با اتخاذ روی‌کردی که از آن تعبیر به نام‌گرایی تقلیلی می‌شود، تمامی جهان‌های ممکن را بالفعل می‌پندارند. بر این اساس، جهان‌های انضمامیِ دیگری غیر از جهانِ بالفعل وجود دارند و مفاهیمِ وجهی با استناد به مفاهیم غیروجهی تبیین می‌شود. در این مقاله، پس از طرح نظریه‌ی لویس، به برخی از انتقادات مطرح‌شده به نظریه‌ی او اشاره می‌شود. سپس با استناد به قول حکمای مسلمان نشان داده می‌شود که چگونه مفاهیم وجهی را از واقعیت عینی می‌توان استنتاج کرد و برای تبیین مفاهیم وجهی، نیاز به فرض جهان‌های کثیرِ انضمامی نیست. text زالی , مصطفی (استادیار فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران) عالمی, روح الله (دانشیار بازنشسته گروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران) قوام صفوی, مهدی (دانشیار فلسفه دانشگاه تهران) حسن زاده آملی, حسن (علامه ذوالفنون، فیلسوف و عارف شیعه ایرانی), 1307ش. لاریجان، آمل، مازندران#1400ش. لوئیس, دیوید, 1948 - م. کواین , ویلارد (Willard Van Orman Quine، فیلسوف علم قرن بیستم، فیلسوف تحلیلی، فیلسوف پساپوزیتیویست، منکر وجود خدا), 1908#2000 طباطبایی(علامه طباطبایی), سید محمد حسین (فیلسوف نوصدرایی معاصر، حکمت متعالیه، مفسر بزرگ؛ صاحب تفسیر المیزان، «بدایة الحکمة»، «نهایة الحکمة» و «اصول فلسفه و روش رئالیسم») , 1281ش. تبریز ##1360ش. قم مطهری , مرتضی Murtaḍā Muṭahharī (فیلسوف، متکلم، مفسر و اندیشمند معاصر), 1298ش. فریمان، خراسان رضوی #1358 ش. تهران -, نوح نبی علیه السلام سبزواری, حاج ملاهادی بن مهدی (فیلسوف صدرایی، حکمت متعالیه), 1212ق./1798م,#1289ق./1872م. مصباح یزدی, محمدتقی (فیلسوف و اندیشمند معاصر، مدرس علوم عقلی در حوزه علمیه قم، موسس و اولین رئیس موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی), 1313ش./1935م.یزد#1399ش./2021م.قم article portal_lib Review comments 2251-6123 http:/jrt.shirazu.ac.ir