بررسی علل و ریشه های ظاهرگرایی در فهم قرآن مجسمه معتزله کرامیه اشاعره جَهمِیّه (فرقه کلامی) تشبیه اخباریون تفسیر به رأی اجماع اصحاب جمل ظاهرگرایی فرق ظاهر گرا بطن قرآن حنبلیان عقل و نقل درایت حدیث ماتریدیه وهابیت قرآن تفسیر قرآن اهل ‌حدیث ماتریدیه (اهل سنت) مجسمه (مشبهه صفاتیه) وحی عقل و دین اصطلاحنامه علوم قرآنی تفسیر قرآن ابن حزم ظاهری آدام میتز اجماع Persian دانشگاه شهید باهنر پاییز و زمستان / 1391 ما انسان ها همواره متأثر از فراورده های دانش و فرهنگ نو و کهنة خویش هستیم و رهایی کامل از آن ها به نُدرت اتفاق می افتد؛ اما این تأثُّر ذهنی نباید در فهم آیات قرآن و روایات تأثیرگذارد و خلوصِ آن را مشوَّب سازد. فهم خالص و بی شائبه از متون دینی به ویژه قرآن، ممکن، اما مشکل است و پاک سازی ذهن از فرض های آغازین و انگاره های پیشین، شرط لازم برای دست یابی به چنین فهم خالص است؛ لیکن پس از غروب مِهر نَبَوی، از سوی برخی فرقه ها و نحله ها، علاوه بر بروز اختلافات سیاسی- اجتماعی، برداشت های دینی نیز دستخوش اختلاف و گسستگی شد. تفسیرهـای مختلف از دین و کتاب الهـی شکل گرفت و تفکّـرات گوناگون و گاه متّضادّ از میان جامعـة اسلامـی سر برآورد. یکـی از این جریان های فکری، ظاهرگرایی و عقل گریزی و بستن باب اجتهاد در رویارویی با قرآن است؛ البته مُراد این مقاله، پرداختن به فرقه های ظاهرگرای « اهل سنّت» است که بیشتر از هر نحلة دیگر به این دست از عقاید، پای فشرده اند. ,lt;br /,gt; نگارندة این نوشتار، برآن است تا با روش توصیفی - تحلیلی، ضمن پرداختن به علل شکل دهندة این گرایش عقیدتی، ریشه های این پدیدة ناسالم فکری را بیان کند و به قدر امکان مورد نقد و بررسی قرار دهد. نتیجه ای که از این تحقیق حاصل شده آن است که صِرف توجه به ظواهر آیات قرآن که این نحله بدان تمسّک جُستند، مُکفی درک و یافتن مدلول ها و مقاصد آیات قرآن نبوده؛ بلکه مدخلیت عقل با تکیه بر تفسیر معصومین ( علیهم السلام ) در راستای فهمِ صحیحِ قرآن امری محتوم است. text چوپانی , یدالله (عضو هیئت علمی معارف اسلامی دانشگاه پیام نور کرمانشاه، ایران) اسپرینگز , توماس ابن حزم ظاهری اندلسی , علی بن احمد (عالم اهل سنت، فقیه ظاهری مذهب و با گرایشات کلامی مخالف اشعریان و معتزلیان و شیعه، فیلسوف اندلسی، عالم ادیان و مذاهب), 384ق. #456ق. متز, آدام (Adam Mez؛ خاورشناس آلمانی، مقیم بازل سوئیس؛ استاد زبان‌های شرقی در دانشگاه شهر بازل سوئیس؛ صاحب کتاب «تمدن اسلامی در قرن چهارم هجری، یا، رنسانس اسلامی» با عنوان عربی «الحضارة الاسلامیة فی القرن الرابع الهجری»؛ وی مدعی تأثیر پذیری شیعه در مسائل کلامی از معتزله است), 1869م. فرایبورگ، آلمان#1917م. فرایبورگ، آلمان ابن تیمیه, احمد بن عبد الحلیم (Ibn Taymiyya؛ موسس مکتب سلفیه و بنیان‌گذار نظری وهابیت، مخالف فلسفه، منطق، عرفان و تصوف), 661ق/1263م. ##728ق/1328م. article 0 http:/jir.uk.ac.ir/