تحلیل فلسفی فنای فی الله از منظر صدرالمتألهین ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین ملاصدرا ابن سینا: ابوعلی سینا اتصال نفس به عقل فعال اتصال نفس به عقل فعال سالک رفع حجب حق کمال نهایی انسان فنای فی الله علم حضوری به خداوند علم بسیط علم مرکب عقل نظری و عملی وحدت شهود مرگ ارادی وحدت ‌وجود مراتب توحید ابن سینا توحید قلبی شهاب الدین سهروردی(شیخ اشراق) شمس الدین محمد شهرزوری ابن عربی فنای علمی فنای وجودی تفسیر فنا حجاب بین خدا و انسان اهل دنیا توحید لسانی توحید برهانی مهدى عبداللهى ملاصدرا شیرازی حاج ملاهادی سبزواری (موسس مکتب سبزوار) Persian دانشگاه شیراز زمستان/ 1393 فیلسوفان اسلامی در جست‌وجوی کمال خاص انسانی، به سراغ بعد عقلانی وی رفته، آن را به عقل عملی و نظری تقسیم نموده‌اند. به‌ اعتقاد ایشان، رهاورد تکامل عقل عملی و تسلط عقل بر قوای حیوانی، تنها آن است که راه را برای استکمال حقیقی انسان باز می‌کند؛ اما تکامل حقیقی انسان در بعد عقل نظری وی رخ می‌دهد که پس از طی مراتب عقل هیولانی، بالملکه و بالفعل، در نهایت، به درجه‌ی عقل مستفاد رسیده، صورت تمامی عالم در وی نقش می‌بندد.,lt;br /,gt; اما صدرالمتألهین معتقد است که نفس، پس از وصول به مرتبه‌ی‌ عقل مستفاد، با عقل فعال متحد می‌شود، سپس تکامل خود را ادامه می‌دهد تا به «فنای فی الله» دست یابد که همان ادراک عین ربط بودن حقیقت نفس است. وی به مدد مبانی فلسفی خود، به‌ویژه نظریه‌ی «فقر وجودی معلول» نشان می‌دهد که سالک الی الله، در این مرتبه‌، با ادراک حقیقت وجودی خویش، علم حضوری به حق‌تعالی نیز پیدا می‌کند و چون در این حالت، فقر محض خود و استغنای بی‌منتهای حق‌تعالی را به قدر وسعت وجودی خویش ادراک می‌کند، از آن به «فنای فی الله» یاد می‌شود.,lt;br /,gt; به ‌گفته‌ی ملاصدرا، وجود موهوم انسان او را از شهود خداوند متعال بازمی‌دارد و برای دستیابی به فنای فی الله، باید این حجاب را کنار بزند. text عبداللهى, مهدى (مدیر و استادیار گروه فلسفه علوم انسانی اسلامی پژوهشکده فلسفه علوم موسسه پژوهشی حکمت و فلسفة ایران) ملاصدرا, صدرالدین محمد بن ابراهیم شیرازی (فیلسوف مشهور موسس حکمت متعالیه، شیعه و ایرانی), 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. سهروردی (شیخ اشراق), شهاب الدین یحیی بن حبش (با عمر بن محمد سهروردی عارف اشتباه نشود، مؤسس مکتب‌ اشراق، احیاگر حکمت خسروانی، خواهرزاده عمر بن محمد سهروردی عارف), -549ق/1155م. سهرورد، زنجان، ایران##587ق/1191م. حلب، سوریه ابن سینا, حسین بن عبدالله (Ibn Sina؛ Avicenna؛ شیخ الرئیس، فیلسوف مشهور مشائی، شیعه و ایرانی), ۳۷۰ق/359ش./981م. (افشنه بخارا)# # ۴۲۸ق/416ش./1038م. (همدان) شهرزوری, شمس الدین محمد بن محمود (از اعلام قرن هفتم هجری، فیلسوف، متکلم، شارح حکمة الاشراق سهروردی), #قرن 7ق علاءالدوله سمنانی, احمد بن محمد (عارف و شاعر، از بزرگان تصوف ایرانى و از شاعران و نویسندگان سده‌هاى هفتم و هشتم هجرى قمرى، مراد خواجوی کرمانی، صاحب کتاب شرح فصوص الحکم ابن عربی، شافعی، سنی دوازده امامی؟، مخالف نظریه وحدت وجود ابن عربی، مبدع نظریه «وحدت شهود» در مقابل وحدت وجود ابن عربی), 659ق.1262م. قریه بیابانک، سرخه، استان سمنان# # 736ق.1336م. برج احرار، صوفی‌آباد، سرخه، استان سمنان ابن عربی , شیخ اکبر؛ محیی الدین محمدبن علی (Ibn Arabi؛ شاعر، فیلسوف و عارف مشهور قرن هفتم هجری، از اولاد حاتم طائی، متولد اندلس، صاحب کتب «فتوحات مکیه» و «فصوص الحکم»، نظریه وحدت وجود), 560ق/1165م.#638ق/1240م. مدرس آشتیانی , میرزامهدی (حکیم، عارف و دانشمند شیعه قرن چهاردهم، حکمت متعالیه، صاحب کتاب «اساس التوحید، به فارسی»، «حاشیه بر اسفار، به عربی»، «حاشیه بر شفاء»، «حاشیه بر فصوص الحکم ابن عربی»، «حاشیه بر فصوص فارابی»، «حاشیه بر مصباح الانس»، «تعلیقة رشیقة علی شرح منظومة السبزواری»), 1268ش. تهران#1332ش. تهران (محل دفن: قم، رواق بالاسر) قیصری, شرف الدین داود بن محمود ساوی( رومی الاصل و یکی از پیروان و شارحان مشهور مکتب ابن عربی در سده هشتم هجری), #751 ق. article 2251-6123 http:/jrt.shirazu.ac.ir