جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

معاد جسمانی و روحانی یکی از مباحث مهم کلامی در اسلام است. خواجه نصیرالدین طوسی و فخرالدین رازی این دو عالم کلامی سعی بر آن داشته ‌اند تا اینکه این دو مباحث کلامی را به صورت یک‌پارچه بیان نمایند، خواجه نصیرالدین معاد را هم جسمانی می داند و هم روحانی؛ زیرا روح که جوهری مجرد است، با مرگ نا بود نشده و در قیامت اجزای اصلی بدن نیز باقی است و به روح بازگشت می کند و انسان زنده می شود. اشتراکات خواجه نصیرالدین طوسی و فخرالدین رازی در باره معاد جسمانی و روحانی که با هم دارند همانا در بررسی براهین معاد در یک جمله به دو برهان حکمت و عدالت اشاره می کنند.ضرورت معاد برای انسان به دلیل آن است که واجب است پاداش یا عذاب عمل‌اش را در آخرت ببیند.و همچنین حکمت خداوند اقتضا می کند که معاد و حشری باشد. افتراقات اقوال فخررازی و خواجه نصیرالدین طوسی در باره معاد جسمانی و روحانی عبارتند از:1- نظریه فخر رازی در اثبات امکان معاد یکی جواز اعاده ی معدوم، یکی هم قاعده ی حکم الامثال و دیگری قیاس اولویت است. 2-نظریه خواجه نصیرالدین طوسی در این مورد تکیه بر قاعده حکم الامثال است و اعاده ی معدوم را جایز نمیداند.خواجه و فخر روح را حادث میداند. در این تحقیق به بررسی معاد جسمانی و روحانی پرداخته شده است. که با در نظر گرفتن وجوه افترقات و اشتراکات که میان نظریات بیان خواهد شد

این کتاب به بررسی و تحلیل جامع موضوع معاد (رستاخیز) از منظر آیات وحی و آموزه‌های فلسفی می پردازد. هدف اصلی نویسنده، تبیین نقش حیاتی و زیربنایی این اعتقاد در زندگی فردی و اجتماعی انسان است.

کتابی است که به طور سازمان‌یافته، ضرورت اعتقاد به معاد را اثبات کرده و با تکیه بر دلایل عقلی، علمی و نقلی، به شبهات منکران و مادی‌گرایان پاسخ می‌دهد.

بر اساس سخنان و آثار ایشان پیرامون مباحث مربوط به معاد، آن را تنظیم و منتشر نموده است. مطالب کتاب در شانزده فصل، تنظیم شده است. ترتیب فصول کتاب و عناوین داخل هر فصل، با توجه به پیوستگی موجود در کتاب‌های کلامی و فلسفی در مبحث معاد، مطالب موجود از امام(ره) و پیوستگی مورد نظر ایشان، فراهم آمده است و ازآنجاکه امام(ره) به‌طور مستقل، بحث «معاد» را مکتوب نفرموده‌اند، بلکه به‌تناسب زمان، مکان و موضوع، در کتاب‌ها و بیانات مختلف، به آن اشاره کرده‌اند، انتخاب مطالب و نظم و ترتیب کتاب، طبق نظر گردآورندگان آن می‌باشد. در برخی فصول، صریحا به پاره‌ای اشکالات و شبهات وارد بر معاد اشاره شده و پاسخ آنها بیان گردیده است، اما پاسخ برخی از سؤال‌ها و شبهات در ضمن مطالب امام(ره) آورده شده، بدون اینکه به اصل پرسش اشاره شده باشد. ازآنجاکه بنای کتاب بر ارائه خالص مطالب امام(ره) بوده، چیزی به متن اصلی افزوده نشده و در این‌گونه موارد، با اشاره در عناوین یا توضیح در پاورقی، برخی مطالب روشن‌تر شده است؛ لکن درک کامل مقصود، به‌عهده خواننده و ایضاح و شرح و تفسیر بیشتر مطالب، به‌عهده محققین نهاده شده است. برخی از مهم‌ترین ویژگی‌های کتاب، به شرح زیر می‌باشد: برای نخستین بار در این مجموعه، بخش‌های ارائه‌نشده‌ای از نظرات کلامی - فلسفی امام(ره) که در ضمن تدریس اسفار اربعه بیان نموده‌اند، در اختیار خوانندگان قرار داده شده است. منبع اصلی این مباحث، تقریرات یکی از حاضرین درس ایشان است که پس از اصلاحات فنی و ادبی، مورد استفاده قرار گرفته است. محور اصلی این دروس، مباحث نفس، تناسخ و معاد جسمانی بود که عمدتا در این کتاب ارائه شده‌اند. در تنظیم این مجموعه، سعی بر استقرای تام مطالب یک عنوان از جمیع آثار امام(ره) بوده است. فهرست آیات و روایات و فهرست مآخذ کلام امام(ره) و فهرست منابعی که در پاورقی‌ها مورد استفاده قرار گرفته، در پایان کتاب ذکر شده است

اثری ارزشمند در موضوع سرنوشت انسان پس از مرگ و به‌ویژه مسئله قیامت است که در قرآن کریم و روایات فراوان بر تأثیرات سازنده اعتقاد به آن تأکید شده است.کتاب معاد، اثری است ارزنده که در تحکیم و تقویت نیروی ایمان به رستاخیز نقش مهمی را ایفا می‌نماید. یکی از امتیازات کتاب حاضر آن است که «زندگی پس از مرگ» گرچه با روش تحقیقی و علمی بررسی شده، در عین حال از نظر فهم مطالب، بسیار روان و قابل استفاده همگان می‌باشد. علاوه بر این‌که به شبهات و ایرادات مربوط به مسأله معاد با بیانی شیوا و مستدل پاسخ داده شده است.‏ کتاب در سه فصل تنظیم شده است. در فصل اول با عنوان «مرگ» ابتدا در ذکر معنای لغوی و اصطلاحی معاد می‌خوانیم: معاد از ماده عود به معنای برگشتن است؛ چون روح دوباره به بدن برگردانیده می‌شود. معاد از اصول دین مقدس اسلام و اعتقاد به آن واجب است که هرکس دوباره پس از مرگ زنده می‌شود و به جزای عقیده و عملش می‌رسد. هر چند اصل معاد به دلیل عقل ثابت است، اما درک معاد غیر از وحی راه دیگری ندارد. در این فصل موضوعات مختلفی چون: کیفیت قبض روح، گزارش‌های پس از مرگ، سؤال نکیر و منکر و فشار قبر مطرح شده است. در فصل دوم، «برزخ» به لحاظ لغت پرده و حایل و به جهت اصطلاح، عالم بین دنیا و آخرت معنا شده است. برزخ را عالم مثالی هم می‌گویند و بدن هم در برزخ بدن مثالی است. بدنی لطیف که هیچ چیز مانع آن نخواهد بود. هر نقطه‌ای که قرار بگیرد، همه چیز را می‌بیند، این طرف دیوار و آن طرف دیوار برایش ندارد. تبیین ثواب و عقاب برزخ در قرآن و روایات از مباحث مهم این فصل است. بیش از نیمی از کتاب به فصل سوم «قیامت» اختصاص یافته است؛ عظمت و بزرگی قیامت، تقوا لباس قیامت، علی(ع) میزان حق، عقبات قیامت، بهشت و دوزخ از جمله مباحث مرتبط با قیامت است.

یوم الآخر بحث قرآنی في المعطيات الأخلاقية و الإجتماعية، ترجمه عربی کتاب «معاد در قرآن» اثر حسین مظاهری است که برگردان عربی آن توسط خالد توفیق (جواد علی کسار) صورت گرفته است. کتاب با دو مقدمه از ناشر و مترجم آغاز گردیده است. در مقدمه ناشر، به موضوع و اهمیت کتاب اشاره گردیده[۱] و در مقدمه مترجم، ابتدا به ثمره اعتقاد در زندگی اشاره شده و سپس، مزایا و ویژگی‌هایی که باعث ترجمه کتاب شده، بیان گردیده است که از جمله آن‌ها عبارتند از: استفاده کتاب از منهج اجتماعی و اخلاقی در مطالعه موضوع عقیدتی معاد، به‌گونه‌ای که نویسنده تنها بحث از مرگ و حیات پس‌ازآن را مدنظر قرار نداده؛ بلکه به بررسی اعتقاد به مرگ در حیات فردی و اجماعی نیز پرداخته است. همچنین نویسنده از استغراق در مباحث نظری مذاهب گوناگون، پرهیز نموده است. اعتماد نویسنده در بیان مراحل مرگ و مشاهده آخرت و منازل قیامت، به قرآن کریم به‌عنوان مصدر و منبع اصلی، در کنار استفاده از سنت و احادیث و اخبار وارده در بیان مجملات قرآن کریم و تفصیل آن‌ها. استفاده نویسنده از لغات و عبارات آسان و غیر پیچیده که به فهم مطالب کمک خواهد کرد. از جمله ویژگی‌های این ترجمه، می‌توان به مؤلفه‌های زیر اشاره نمود: حذف استطرادات و مطالب تکراری و اضافی که معمولاً در گفتگوهای و مناظرات وجود داشته اما وجود آن‌ها در کتاب، معمول و طبیعی نیست. تنظیم حواشی و پاورقی که در آن به ذکر منبع نصوص قرآنی و روایی وارد شده در متن و نیز برخی ملاحظات و توضیحات مؤلف و مترجم، پرداخته شده است. تغییر اندک در نام کتاب از «معاد در قرآن» به «یوم الآخر بحث قرآنی في المعطيات الأخلاقية و الإجتماعية» به دلیل جذابیت بیشتر برای خواننده عرب‌زبان. فهرست مطالب در انتهای کتاب جای گرفته است.

کتاب حاضر به بررسی مسئله ی خداشناسی از دیدگاه قرآن و عترت اهل بیت ع پرداخته است. مؤلف در ابتدای کتاب به بحث از شناخت خدا پرداخته و در فصل اول مطالبی را تحت موضوع کلی اسماء الهی به نگارش درآورده است. در فصول دیگر کتاب مطالبی مانند: مفهوم وجه الهی، نور الهی، علم الهی، وحدانیت، معبودیّت، ربوبیّت، خالقیّت و دیگر مباحث مرتبط با خداشناسی مورد تحقیق قرار گرفته است. باید گفت که مباحث قرانی این کتاب با توجه به تفسیر المیزان به تحریر درآمده است.

تلاش انسان برای درک زندگی پس از مرگ او را به مفهوم تناسخ سوق می دهد. تناسخ انتقال روح انسان به بدن دیگر است. با این حال، درک این امر را باورهای مذهبی-فرهنگی گوناگون تعیین می کند. از این رو، مفهوم تناسخ آفریقا در جنبه های خاصی با ادیان و فرهنگ های شبه قاره آسیا و هند متفاوت است. از این رو، مفهوم تناسخ آفریقا در جنبه های خاصی با ادیان و فرهنگ های شبه قاره آسیا و هند متفاوت است. یوروباها یکی از برجسته ترین اقوام آفریقایی هستند و اعتقاد آنها به تناسخ در سه نوع تناسخ رایج در بین آنها بهتر توضیح داده می شود. یعنی: Ìpadàwáyé (تولد دوباره اجداد)، Àkúdáàya (ظهور مجدد پس از مرگ) و Àbíkú (متولد برای مردن). اگرچه تعداد کمی از فیلسوفان آفریقایی مفهوم تناسخ آفریقایی را نقد کرده‌اند، اما همچنان تحلیل‌های رضایت‌بخش و پرسش‌های بی‌پاسخ وجود دارد. این پایان نامه با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی بی سابقه است چرا که مفهوم تناسخ یوروبا را در پرتو فلسفه متعالی صدرا نقد می کند. مواضع صدرا در مورد ماهیت روح، حرکت جوهری جسم و روح و غیره، عدم امکان تناسخ را به هر شکلی ثابت کرد. در نهایت، این تحقیق همچنین مشکلات الهیاتی و عرفانی مرتبط با مفهوم تناسخ یوروبا را حل می کند.

به باور متالهان، پرداختن به مباحثی چون شناخت باطنی اولیاء الهی و نیز عوالم پس از طبیعت، هر یک به تنهایی حائز اهمیت و موجب کمال و سعادت حقیقی آدمی است. پژوهش حاضر کوشیده به بخش مشترکی از دو موضوع فوق اشاره کرده و با اتکا بر متون دینی و بر مبنای حکمت متعالیه و عرفانی نظری، نقش انسان کامل محمدی در مواقف اخروی را تبیین و تحلیل کند. این اثر که به روش توصیفی-تحلیلی نگاشته شده، بر محور سه پرسش اساسی می‌گردد؛ نسبت میان انسان کامل و معصومین, چگونه است؟ آیا از منظر عقلی، اثرگذاری انسان کامل در مواقف اخروی، ممکن است؟ اثرگذاری انسان کامل در مواقف گوناگون، چگونه تبیین می‌گردد؟ نتیجه به دست آمده در این پژوهش آن است که رابطه میان انسان کامل و پیامبر خاتم,، رابطه‌ای انحصاری بوده و دیگر اولیاء کمل,، دارای ارواح و انواری مغایر با یکدیگر، در مراتب عالیه وجود هستند؛ پاسخ دومین پرسش نیز عبارت است از آن که عشق به اولیاء محمدی, به دلیل ایجاد سنخیت، یا نفوس را در طریق کمال قرار می‌دهد (در بدو امر) یا آنان را آراسته به کمالات محمدیون می‌کند (در پایان راه)، بدین سبب صورت محبت و ولایت، موجب سودرسانی آنان در عوالم پس از مرگ می‌گردد. پاسخ آخرین پرسش نیز با تکیه بر کیفیت ظهور اعمال در آخرت، تفاوت مکتسبات نفس در ظهور و بروز و گوناگونی خصایص مراتب پس از مرگ، آن است که هرچه شدت صورت محبت و ولایت بیش‌تر، فعلیت‌های معارض کم‌تر و نشئه مربوطه وسیع‌تر باشد، صورت محبت و ولایت، سریع‌تر و با سهولت بیش‌تری موجب نجات از الم یا فزونی لذت نفوس می‌شود.